.Sigara yasağı
kapsamı genişletildi
Türkiye'de bir ilk gerçekleşerek, 19
Temmuz tarihinden itibaren kamu ve özel
hukuk kişilerine ait tüm binaların
kapalı alanlarından sigara ve tütün
ürünleri tüketimi yasaklandı.
Kamuya açık yerlerde daha önce
uygulanmaya başlanan sigara yasağı
kapsamı böylece daha da genişletilerek,
batılı ülkelerdeki standartlarına
getirildi. Türkiye'de sigara içenlerin
sayısı düşünüldüğünde devrim
niteliğindeki karar ve kapsamı
genişletilmiş bu sigara ve tütün
ürünleri yasağı uygulamasının ne derece
başarılı olacağı şimdi başlıca merak
konusu.
Yasağın tam olarak uygulanmasını
sağlamak amacıyla önemli cezalar
uygulanacak. Yasağa uymayan şahıslara 69
TL, uyarıya karşın yükümlülüklerini
yerine getirmeyen işletmelere ise 500 TL
ila 5,000 TL arasında değişen para
cezaları uygulanacak.
Böylece, konutlar hariç tüm kapalı
yerlerde sigara yasağı getirilmiş
oluyor. Sözkonusu kanunda "kapalı yer",
"Sabit veya seyyar bir tabanı ve çatısı
(çadır, güneşlik ve benzeri yerler
dahil) olan, kapıları, pencereleri ve
giriş yolları dışında bütün yan
yüzeyleri veya kalıcı olarak tamamen
kapatılmış alanlar ile aynı şekilde
tavanı veya çatısı olup yan yüzeylerinin
yarısından fazlası kapalı bulunan
yerlerdir," şeklinde tanımlandı.
Yasaya göre, kahvehane, kafeterya,
birahane, nargile içilen mekanlar,
dernek ve vakıflara ait lokaller gibi
eğlence hizmeti verilen işletmeler ve
lokantalar dahil kamu ve özel hukuk
kişilere ait tüm binaların "açık
alanlarında" sigara ve tütün ürünleri
içilebilecek.
Bunun yanısıra, tütün ürünü
işletmelerinde, pazarlamasında ve
satışında 18 yaşını doldurmamış kişileri
istihdam edenlere her bir kişi için 120
TL para cezası uygulanacak ve tütün
ürünleri, 18 yaşından küçüklerin
doğrudan ulaşacağı ve işletme dışından
görülecek şekilde satışa arz
edilemeyecek.
Yasağın etkinliğini artırılmasına
yardımcı olmak amacıyla bir açıklamada
bulunan Türk Tabipler Birliği, dünyada
her yıl yaklaşık 5,5 milyon insanın
sigara ve tütün kullanımının yol açtığı
hastalıklar nedeniyle öldüğü
hatırlatıldı. Açıklamada, sigara ve
"tütün endüstrisinin hırsı nedeniyle
2030'da 8 milyondan fazla," içinde
bulunduğumuz yüzyılda ise toplam 1
milyar kişinin öleceği uyarısı yapıldı.
------------------------
30 soruda sigara
yasağı
Türkiye dün dumansız hayata adım attı,
tiryakiler birçok alanda sigara yasağına
alışmaya çalışıyor. Sağlık Bakanlığı,
yasağın ardından akla takılan sorulara
resmi internet sitesinde açıklık
getirdi.
ANKARA - Vagonlar da dahil
trenlerde artık sigara içilemeyecek, iş
yerlerinde oluşturulan sigara odaları
kapatılacak, çalışanlar artık sigarayı
ancak iş yerlerinin dışına çıkarak
içebilecek. Sağlık Bakanlığı, dün
başlayan sigara yasağıyla ilgili merak
edilen soruları yanıtladı.
-Tütün ürünlerinin tüketilemeyeceği
kapalı alanlar nerelerdir?
Tütün tüketiminin yasak olduğu kapalı
alanlar kamu hizmet binaları,
koridorları dahil olmak üzere her türlü
eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal,
kültürel, spor, eğlence ve benzeri
amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve
birden çok kişinin girebileceği (ikamete
mahsus konutlar hariç) binalar, taksi
hizmeti verenler dahil olmak üzere kara
yolu, demir yolu, deniz yolu ve hava
yolu toplu taşıma araçları, dershaneler,
özel eğitim ve öğretim kurumları dahil
olmak üzere ilk ve orta öğrenim
kurumlarının kültür ve sosyal hizmet
binalarının kapalı ve açık alanları,
özel hukuk kişilerine ait lokantalar ile
kahvehane, kafeterya, birahane gibi
eğlence hizmeti verilen işletmelerdir.
Resmi Gazete’de yayımlanan Başbakanlık
genelgesinde kapalı alan; sabit veya
seyyar bir tavanı veya çatısı (çadır,
güneşlik dahil) olan, kapıları,
pencereleri ve giriş yolları dışında
bütün yan yüzeyleri geçici veya kalıcı
olarak tamamen kapatılmış alanlar ile
aynı şekilde tavanı veya çatısı olup yan
yüzeylerinin yarısından fazlası kapalı
bulunan yerler olarak tanımlanmaktadır.
-Yasa öncelikle hangi alanlarda
uygulanacak?
Özel hukuk kişilerine ait lokantalar ile
kahvehane, kafeterya, birahane gibi
eğlence hizmeti verilen işletmeler
dışında kalan alanlarda tütün
ürünlerinin tüketilmemesi uygulamasına
19 Mayıs 2008’de geçilecek. Bu
işletmelerde ise uygulama 19 Temmuz
2009’da başlayacak.
-Eskiden kapalı alanlarda oluşturulan
sigara odaları ne olacak?
Eskiden tütün ürünlerinin tüketimine
tahsis edilmek üzere oluşturulan her
türlü alan, 19 Mayıs 2008 itibarıyla
kapatılmış olacak.
-Tren gibi toplu taşıma araçlarında
sigara içilmesi mümkün mü? Yataklı vagon
yolcuları kendi odalarında sigara
içebilecekler mi?
Hayır. Kanun gereği demir yolu toplu
taşıma araçlarında da tütün ve tütün
ürünleri tüketilemeyecek.
OTELLERDE, SİGARA İÇİLEN ODALAR
OLACAK
-Otellerde sigara içilen odalar
olacak mı?
Evet olabilecek. Bu kanuna göre,
otelcilik hizmeti verilen işletmelerde,
tütün ürünleri tüketen müşterilerin
konaklamasına tahsis edilmiş odalar
oluşturulabilir. Ancak bu odalarda
standartlara uygun havalandırma
tertibatı bulunacak ve tahsis edilen bu
odaların mümkün olduğunca aynı kat,
koridor gibi müstakil ve tecrit
edilebilir ayrı bölümlerde yer alması
sağlanacak.
-Stadyumlarda özel alanlarda sigara
içilebilecek mi?
Evet. Bu kanuna göre açık havada yapılan
her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence
faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile
bunların seyir yerlerinde tütün ürünleri
kullanılmayacak. Bu tesislerde tütün
ürünlerinin tüketilmesine mahsus alanlar
oluşturulması halinde ise bu alanlar
toplam seyir alanının yüzde 50’sini
geçmeyecek ve ortamda bulunan diğer
kişilerin etkilenmesini önleyecek
şekilde düzenlenecek.
-Stadyumlarda, özel ofis ve alanlar
satın alınabiliyor. Buralarda sigara
tüketilebilecek mi?
Hayır. Bu alanlarda tütün ve ürünleri
tüketilemeyecek, stadyumlarda sadece
tütün tüketimine mahsus alanlarda bu
mümkün olabilecek.
-Spor hizmetinin verildiği yerlerden
kasıt sadece stadyumlar mı?
Kanunda, spor hizmetinin verildiği
yerler stadyumlarla sınırlı
tutulmamaktadır. Bu alanlar açık ve
kapalı tüm spor alanlarını
kapsamaktadır.
-Kültür festivallerinin yapıldığı
ortamlarda, sinema salonlarında tütün
ürünleri satışı yapılamayacak mı?
Hayır satılamayacak. 4207 sayılı Kanun’a
göre sağlık, eğitim ve öğretim, kültür
ve spor hizmeti verilen yerlerde tütün
ürünlerinin satışı yapılamaz.
-Çalışanlar, iş yerlerinin
balkonlarında ya da yangın
merdivenlerinde sigara içebilecekler mi?
Hayır. Çalışma ortamlarının yangın
merdivenlerinde, balkonlarında, merdiven
boşluklarında ya da 2 binayı birbirine
bağlayan koridorlarında sigara ve tütün
ürünleri kullanılamayacak.
-Çalışanlar artık tütün ürünlerini
çalıştıkları binaların dışına çıkarak mı
kullanacaklar?
Toplum sağlığımız için evet.
SİGARA İÇEN İŞTEN ATILABİLİR Mİ?
-Sigara içmek, işveren tarafından iş
gücü kaybı olarak görülecek,
değerlendirilebilecek mi? Bu
değerlendirme konusunda işveren haklı
görülecek mi?
Çalışan, sigara içmek için sürekli
işinden uzaklaştığı takdirde, işveren bu
durumu iş gücü kaybı olarak görebilecek.
Bu durumda sigara içen çalışanların
zorunlu aralar diye adlandırılan çay
molaları ve yemek saatini sigara içmek
için kullanması uygun olabilecek.
-Her kurumun sigara yasağı
uygulamasını başlatmadan önce
personeline bir geçiş süresi tanıması
gerekmiyor mu?
Aslında tütün ve ürünlerinin nerelerde
tüketilmemesi gerektiğine ilişkin
düzenlemeler yeni düzenlemeler değil. 26
Kasım 1996 tarihinde Resmi Gazete’de
yayımlanan 4207 sayılı Kanun’da ‘Sağlık,
eğitim-öğretim ve kültür hizmeti veren
yerler ile spor salonlarında ve toplu
taşımacılık yapılan her türlü nakil
vasıtaları ve bunların bekleme
salonlarında, kamu hizmeti yapan kurum
ve kuruluşlardan 5 veya 5’ten fazla
kişinin görev yaptığı kapalı mekanlarda
tütün ve tütün mamullerinin içilmesi
yasaklanmıştır. Bu gibi mahallerde tütün
ve tütün mamullerinin içilebilmesi için
ayrı yerler tahsis edilir. Tahsis edilen
yerlerden sigara içilmeyen mahallere
duman gidişini engelleyecek
havalandırma, tecrit etme gibi tedbirler
alınır’ denilmektedir. Kanun’un ilk
durumu, daha 12 yıl öncesinde bir
hazırlık sürecini başlatmıştır. Yeni
düzenlemeler dumansız alanları
genişletmiştir.
-Sigarayı bırakmak isteyenlere
yönelik bir geçiş süreci olacak mı?
Sigarayı bırakmak isteyenler için sağlık
kurumlarımız tarafından gerekli destek
ve danışmanlık sağlanacak. Ancak daha
önce belirtildiği üzere kapalı alanlarda
tütün tüketiminin önlenmesi yeni bir
düzenleme değildir.
-Yasada iş yerleri veya büyük
kurumların, çalışanlarına sigara bırakma
desteği vermelerine yönelik uygulamalar
da olacak mı?
4207 sayılı Kanun’un amacı gereği, tütün
ürünleri alışkanlığının bırakılmasını
özendirici her türlü etkinlik, program,
Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülecek
ve desteklenecek.
-Sigarayı bırakamadığı için, bir
personel işinden çıkarılabilecek mi?
İşveren, bir elemanını sigarayı
bırakamadığı için tazminatsız işten
çıkarma hakkına sahip olabilecek mi?
Kanun, kişileri ve gelecek nesilleri
tütün ürünlerinin zararlarından,
bunların alışkanlıklarını özendirici
reklam, tanıtım ve teşvik
kampanyalarından koruyucu tedbirleri
almak ve herkesin temiz hava solumasını
sağlamak yönünde düzenlemeler yapmak
amacıyla hazırlanmıştır. Dolayısıyla
böyle bir uygulama olacağı
düşünülmemekle birlikte, olduğu takdirde
Anayasa, İnsan Hakları ve İş Mevzuatı
çerçevesinde değerlendirilecek.
-İş yeri dışındaki izmaritler için
çöp kutusu koyma sorumluluğu kime ait?
Çalışan, izmariti çöp kutusu olmadığında
yere atarsa kim suçlu olacak?
İş yerlerinin dışına gerekli çöp kutusu
koyma, iş yerinin müstakil alanı ise iş
yeri sorumluluğunda, değilse bağlı
bulunduğu belediyeye ait. Kanun gereği,
tütün ürünleri ile ilgili izmarit,
paket, ağızlık, kağıt ve benzeri
atıkları çevreye attığı takdirde, kişiye
Kabahatler Kanunu’nun 41. maddesi
gereğince 2008 yılı için 23 YTL idari
para cezası uygulanacak.
ELEKTRONİK SİGARA DA YASAK
-Sigara bırakmak isteyenler,
elektronik sigara kullanabilecekler mi?
Hayır. Bağımlılık yapma riskinin fazla
ve sigarayı bıraktırıcı çalışmaları
engelleyici olması nedeniyle Sağlık
Bakanlığı tarafından yasaklanmasına
karar verilmiştir.
-Her şeye rağmen sigarayı bırakamamış
kişiler ne yapacak?
Sigarayı bırakma konusunda başarılı
olamamış vatandaşlarımız, Kanun’la
kapalı alanlarında sigara içilmesi
yasaklanan mekanlar dışında sigara
içebilecekler. Kanun’un amacı sigara
içenleri sıkıntıya sokmak değil,
içmeyenleri sigaranın zararlı
etkilerinden korumaktır.
-Avrupa ve Amerika’daki gibi, sigara
içen hastaların tedavi önceliklerinin
olmaması Türkiye’ye de getirilecek mi?
Hayır. Böyle bir yaklaşım söz konusu
değil. Önceliğimiz koruyucu önlemleri
alarak vatandaşlarımızı sigaranın neden
olduğu hastalıklardan korumaktır.
RESTORANLARDA YASAK 2009 BAŞLAYACAK
-Yasanın hoşgörü gösterdiği özel
koşullar olarak ele aldığı cezaevleri,
yaşlı bakım evleri ile ruh ve sinir
hastalıkları hastanelerinde sigara
tüketimi konusunda hiçbir sınırlama yok
mu? Bu yerlerde de özel alanlar
oluşturulması gerekmiyor mu?
Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir
hastalarının yatarak tedavi gördüğü
birimlerde ve ceza infaz kurumlarının
kapalı alanlarında da tütün ürünleri
tüketilemeyecek. Ancak, buralarda
gerekli tedbirler alınmak kaydıyla tütün
ürünleri tüketimine mahsus alanlar
oluşturulabilecek. Bu alanlara 18 yaşını
doldurmamış kişiler giremeyecek.
-Restoran, kafe, bar gibi kamuya açık
yerlerde yasa ne zaman uygulamaya
girecek?
Yasa; restoran, kafe, bar gibi
mekanlarda da tütün ürünleri tüketimini
tamamen yasaklıyor. Ancak buralarda
uygulama 19 Temmuz 2009’da başlayacak.
-Sadece sigara içenlere hizmet
verecek bar, restoran, kafe gibi yerler
açılabilir mi?
Bu tarz mekanlar açılması kanunun
amacından son derece uzaktır.
-Sadece sigara içenlere hizmet
verecek kara-deniz-hava ulaşım
hizmetleri başlatılabilir mi?
Kanun gereği bu mümkün değil.
-Sigara yasağına uymayanlardan elde
edilen ceza gelirleri nereye yönlenecek?
Bu Kanun çerçevesinde uygulanan ceza
gelirleri Maliye Bakanlığına,
dolayısıyla Hazineye yönlendirilecek.
SİGARA İÇİLEN YERE EN AZ 500 YTL CEZA
-Restoran, kafe, bar işletenlere
yasağı tekrarlamaları halinde işletmeyi
mühürleme ya da daha yüksek para cezası
gibi uygulayacağınız farklı ceza
sistemleri var mı?
Kanun’a aykırı hareket eden işletme
sorumluları hakkında 500 YTL den 5 bin
YTL’ye kadar idari para cezası
uygulanır. Farklı bir cezai uygulama
yok.
-Sigara yasaklarına uymamanın cezası
yalnız para mı olacak?
Kanun gereği uygulanabilecek cezalar
yalnız para cezalarından ibaret değil.
Cezanın mahiyetine göre farklı cezalar
belirlenmiştir. Örneğin bu kanunla
kendilerine yüklenen görevleri yerine
getirmeyen kamu görevlileri hakkında
tabi oldukları mevzuatta yer alan
disiplin hükümleri uygulanacak olup, 18
yaşını doldurmamış kişilere tütün
ürünleri satanlara da Türk Ceza
Kanunu’na göre 6 aydan 1 yıla kadar
hapis cezası verilecek.
-Cezaları kimler kesebilecek?
Kanuna göre yetkili kılınan kamu
görevlileri, kolluk kuvvetleri, belediye
zabıtaları, TAPDK, RTÜK, belediye
encümeni, mahalli mülki amir ceza
verebilir.
-Yasa, hangi kurumların
sorumluluğunda olacak ve hangi
kurumlarla iş birliği içinde
yürütülecek?
Yasa, başta Sağlık Bakanlığı, TAPDK,
İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı
olmak üzere her kurum ve kuruluşa,
sektöre sorumluluklar yüklemekle
birlikte, temel insan haklarından olan
temiz hava soluma hakkından yola çıkarak
hazırlanmış bu Kanun’un en büyük
destekçisi ve sorumlusu sağlıklı bir
ortamda çalışma ve yaşama hakkına sahip
vatandaşlarımız olacaktır.
-Sigara yasaklarının uygulanması
esnasında vatandaşlar ve işletmeler
hangi kurumlar ile muhatap olacaklar,
karşılarında hangi kurumları görecekler?
Vatandaşlar yetkili kamu görevlisi,
belediye zabıta görevlileri, polis ve
jandarma ile cezalar konusunda,
işletmeler ise işletme izni veren kurum,
belediye encümeni ve mahalli mülki amir
ile muhatap olacak.
|
