Anayasal,Hukuksal haklarımız
Türkiye'de son dönemde hukuk
sisteminde köklü değişiklikler
yapıldı. Yasal haklarınızdan
haberdar olun, ihlallerin önüne
geçin
Anayasa'mızda yer alan, 'Kişiler
arasında dil, ırk, renk,
cinsiyet, özürlülük, siyasi
düşünce, felsefi inanç, din,
mezhep ve benzeri sebeplerle
ayırım yapılamaz.' hükmü ile
Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi'ne dayanılarak
hazırlanan Ceza Muhakemeleri
Kanunu (CMK), insan haklarını ön
planda tutan düzenlemelerin
uygulamaya konulmasını sağladı.
Yapılan düzenlemelere göre,
herkes, özel ve aile hayatına,
konutuna ve haberleşmesine saygı
gösterilmesini isteme hakkına
sahip.
Kolluk kuvvetleri suç ve
suçluları önlerken kanun dışına
çıkamaz, insan haklarını
çiğneyemez. Buna rağmen zaman
zaman hak ihlallerine şahit
olmuyor da değiliz. Bu tür üzücü
olayların yaşanmaması için
herkesin haklarından haberdar
olması ve duyarlı davranması
şart. Ancak bu şekilde
kanunsuzlukların önüne
geçebiliriz. Kanunlarda, hiç
kimse işkence yapılamayacağı,
onur kırıcı bir muameleye tabi
tutulamayacağı açıkça yer
alıyor. Herkesin özel hayatına
ve aile mahremiyetine saygı
gösterilmesi esastır.
Bütün vatandaşlar özgürdür
Hürriyet ve güvenlik; tutuklama,
gözaltına alma, ıslahevine
gönderme ve resmî müessesede
gözlem altına alınma hallerinin
dışında hiçbir kişi veya kurum
tarafından ihlal edilemez.
Kişinin özgürlüğünü sağlamak
hukukun görevidir.
İnsanca yaşam herkesin hakkı
insanca yasama, maddi ve manevi
varlığını koruma ve geliştirme
hakkına bütün vatandaşlar eşit
şekilde sahiptir. Size hiç kimse
işkence ve eziyet yapamaz, insan
haysiyetiyle bağdaşmayan bir
cezaya veya muameleye tabi
tutulamazsınız.
Özel hayat gizlidir
Özel hayatınıza ve aile
hayatınıza saygı gösterilmesini
isteme hakkına sahipsiniz. Özel
hayatınızın ve aile hayatınızın
gizliliğine dokunulamaz. Özel
hayatınızı ihlal edenler
hakkında dava açabilir, maddi ve
manevi ceza almalarını
sağlayabilirsiniz.
Haber alma hakkı engellenemez
Vatandaşların haber almak,
yazılı ve görsel basın ve yayın
yoluyla düşüncelerini ifade etme
hakkı vardır. Ancak kişilerin
özel yasamı ile ilgili haber
verirken uyulması gereken
kurallar mevcuttur. Verilen bir
haber hukuka aykırı olmamalıdır.
Telefonla tacize sessiz kalmayın
Sırf huzur ve sükûnunu bozmak
maksadıyla bir kimseye ısrarla;
telefon edilmesi, gürültü
yapılması ya da aynı maksatla
hukuka aykırı başka bir
davranışta bulunulması halinde,
mağdurun şikâyeti üzerine faile
üç aydan bir yıla kadar hapis
cezası verilir.
Gürültüye pabuç bırakmayın
Kanunlarla belirlenen
yükümlülüklere aykırı olarak,
başka bir kimsenin sağlığının
zarar görmesine elverişli bir
şekilde gürültüye neden olan
kişi, iki aydan iki yıla kadar
hapis veya adlî para cezası ile
cezalandırılır.
Her geleni evinize sokmayın
Usulüne uygun hakim kararı
olmadıkça kimse konutunuza
giremez, arama yapamaz ve
eşyanıza el koyamaz. Sadeoe
gecikmesinde sakınca bulunan
hallerde cumhuriyet savcılarının
emirleriyle güvenlik kuvvetleri
evinizde arama yapabilir.
Gece evde arama olmaz
Suçüstü durumunda, gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde ve
firar eden mahkûm veya
tutuklunun tekrar yakalanmasını
sağlamak amacının dışında
geceleyin evinizde arama
yapılamaz. Güvenlik güçleri
hakim kararında gecen sucun
dışında delil arayamaz.
Üst araması kolay değil
Üst araması için makul şüphenin
oluşması gerekir. Kolluk
kuvvetleri şüphe durumunda
kimlik tespiti yapabilir.
Bayanın üst aramasını erkek,
erkeğin üst aramasını bayan
polis yapamaz. Hukuka aykırı
olarak bir kimsenin üstünü veya
eşyasını arayan kamu görevlisine
üç aydan bir yıla kadar hapis
cezası verilir.
Kimlik sormak en tabii hakkınız
Sokakta, evde, işyerinde ya da
statta polis veya jandarma
tarafından herhangi bir isleme
tabi tutulacaksanız mutlaka önce
kimlik sorun. Karşınızdaki
kişinin kolluk kuvveti olduğuna
kanaat getirmeden kendinizi
aratmayın, kişisel belgelerinizi
teslim etmeyin.
Polis belge sorar fırça atamaz
Trafik polislerinin bir plan
doğrultusunda sürücü belgesi ile
aracınıza ilişkin belgeleri
kontrol etme hakkı vardır. Bunu
yaparken karşılıklı saygı ihmal
edilmemeli. Sürücü uygun bir
şekilde belgelerini takdim eder.
Polis ise ceza yazacaksa dahi
kaba davranamaz.x
Bilgisayarı isteyene vermeyin
Başka delil imkanı yoksa
cumhuriyet savcısının istemiyle
şüphelinin bilgisayarına el
konulabilir. Ancak bilgisayarda
arama yapılmasına, kayıtlardan
kopya çıkarılmasına, kayıtların
çözülüp metin haline
getirilmesine hakim tarafından
karar verilir.
Avukat istemeyi unutmayın
Gözaltına alındığınızda avukat
isteme hakkınız var. Zabıta amir
veya memurlarınca yapılan
sorguda yanınızda avukat
bulundurabilirsiniz. Maddi
yetersizliklerden dolayı avukat
tutamazsanız devlet size avukat
görevlendirmek zorundadır.
Delil toplayabilirsiniz
ifadenizin alınması veya
sorgunuz sırasında üzerinizde
yoğunlaşan şüpheden kurtulmak
gayesiyle somut deliller
toplayabilirsiniz. Bu amaçla
avukatınızdan yardım
isteyebilirsiniz. Ayrıca
lehinize tanıklık edecek
isimlerin çağrılmasını talep
edebilirsiniz.
Sorguda işkence yapılamaz
İfade esnasında kötü davranma,
işkence, zorla ilaç verme,
yorma, aldatma, bedensel cebir
ve şiddette bulunma, araçlar
vasıtasıyla cebir ve şiddet
uygulama gibi durumlarla
karşılaşıldığında mahkemede bu
ifadeden vazgeçebilirsiniz.
Tutuklanma sebebini öğrenin
Tutuklanma sebebinin tarafınıza
bildirilmesi gerekiyor.
Gözaltına alındığınızda en kısa
sürede hakim önüne çıkarılmanız
gerekir. Kanuna uygun olmayan
bir unsurun varlığında serbest
kalmak için yetkili bir yargı
merciine başvurma hakkına
sahipsiniz. ZAMAN |
