Son dönem çalışmalarında açığa çıkartılan yeni gömüt, Neolitik mezar mimarisi açısından eşsiz bir veri sundu. Bu yeni gömütte ölü, güneybatı- kuzeydoğu yönünde, büzülmüş (hoker) pozisyonda yatırılan erişkin bireydir. Ölünün altında paralel ince ahşaplar belirli aralıklarla yerleştirilmiş ve bunun üzerine ise gövde yatırılmış ve ölünün üstü dikey pozisyonda olasılıkla yek pare geniş bir ahşap ile kapatılmıştır. Ahşaptan oluşturulmuş bu gömüt mimarisinin yakın benzeri henüz bilinmemektedir. Gömüt ahşap organizasyonu açısından çok ilginç ve dikkat çekicidir. Arkeolojik dolgular içerisinde ahşap malzemenin korunmasının imkansıza yakın olduğu hatırlandığında bu keşfin öneminin çok büyük olduğu anlaşılacaktır.

Yenikapı Neolitik yerleşmesi, Tarihi Yarımada'nın yerleşim tarihi günümüzden yaklaşık 8500 yıl geriye taşıdı. Bu alandan elde edilen Neolitik Dönem buluntularının İstanbul bölgesi Neolitik Dönem toplulukları olarak adlandırılan "Fikirtepe Kültürü" ve "Yarımburgaz 4" evresi ile yakın benzerlik gösterdiği görüldü."
Bu çalışmalar sırasında Yenikapı'da gün ışığına çıkartılan Theodosius limanı ve kalıntılar Neolitik yerleşme, Sirkeci ve Üsküdar kazılarında tespit edilen Osmanlı ve Bizans dönemine ait buluntular kent tarihi açısından olduğu kadar, dünya kültür tarihi açısından da önemli sonuçlar vermiştir.
Özellikle içinde yaşadığımız kentin 8500 yıllık süreç içinde geçirdiği kültürel, sanatsal ve jeolojik değişimi, gemi teknolojisi, kent arkeolojisi, jeo-arkeoloji, osteo-arkeoloji, arkeo-botanik, sanat tarihi, deniz ticareti, filoloji ve dendrokronoloji konularında önemli belgeler sunmuştur.
Öte yandan M.Ö. 5000 yıllarından itibaren başta Kadıköy Fikirtepe olmak üzere Çatalca, Dudullu, Ümraniye, Pendik, Davutpaşa, Kilyos ve Ambarlı'da yoğun bir yerleşimin başladığı sanılmaktadır. Bunlar ile ilgili kaynaklar yetersizdir.
Pendik Dolayoba köyü sınırları içerisinde Temenye mevkiinde MÖ. 6000 dönemlerine ait ve epi-paleolitik dönemlere ait buluntulara rastlanmıştır. Bu dönemde kesici taştan ziyade yuvarlak taştan yapılan buluntular çıkmıştır. Yine bu dönemin arkeolojik buluntularından bu dönemde yaşayan insanların koyun, keçi, sığır ve domuz gibi hayvanlar ile deniz hayvanlarından beslendiği ortaya çıkmaktadır. Son dönem neolitik dönem olarak da tarihlendirilir.[1]
Fikirtepe kazılarında Buluntular üzerinde yapılan radyokarbon tarihleme yöntemi sonuçlarına göre Fikirtepe'de yerleşmenin MÖ 6400 -5800 yıllarına dayandığı anlaşılmaktadır.
"Bölgede MÖ. 7000 yılının ikinci yarısında dışarıdan gelen ilk çiftçiler ile yerel Mezolitik-Epi Paleolitik toplumlar arasındaki etkileşim" ve "kalkolitik dönemin başlarında bölgede yeni bir etkileşimin izleri görülür. İlk çitçi toplumların tam hâkimiyeti[2]" izlenebilmektedir. Yani bölgedeki insan toplulukları Yunanlıların bölgeye gelmesinden binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. "Burada yaşayan insanlar yerleşik hayata geçmiş olup basit tarım ve balıkçılık ile geçimlerini sağlamakta olup Yarımburgaz ve diğer İstanbul'daki çağ öncesi buluntularda aynı dönem özellikleri gösterir."[3]
İstanbul Sözlüğü adlı bir kaynakta semt olarak Galatasaray anlatılırken "adını M.Ö. 2700 yılında buraya gelen Galyalılardan almıştır.[4]" denilmekte. Bu kayıt ilkçağda Yunanlılardan 2000 yıl önce buraya Galyalıların yada Galatlıların geldiği hakkında bilgi vermektedir.
Yani İstanbul, yerleşim yeri olma özelliğini Yunanlılar ile almamıştır. Istanbul'da Yunanlılardan önce gemi yapacak kadar teşkilatlı insanlar yaşıyordu ve İstanbul'a gelen Yunan asıllı topluluklardan binlerce yıl önce gelmişlerdi.
İstanbul tarihi incelendiğinde Byzantion adını almadan önceki devirler hakkında yazılı bilgi yoktur ya da bulunamamıştır. Ama İstanbul'un Yarımburgaz ve Fikirtepe gibi diğer yerlerinde çıkan arkeolojik buluntulardan yola çıkılarak MÖ. 6000 yıldan önceki tarihi kesinlik kazanmaktadır. Bu nedenle Yenikapı'da çıkan liman ve öncesine ait buluntulardan sonra İstanbul'un yazılı kaynaklara geçen tarihi hakkında bilgi verilmelidir ki; İstanbul'un tarihinde az bilinenlerin ve Fatih'in İstanbul önlerinde yapacağı mücadelenin önemi ortaya çıksın.



[1] Savaş Harmankaya, "Pendik Kazısı 1981",
IV. Kazı Sonuçları Toplantısı, Ankara, 1983, s. 29
[2]Doç. Dr. Necmi Karul, Kuzey Anadolu'da Anahatlarıyla Neolitik- Kalkolitik Dönemler, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Haberler, Mayıs 2009, Sayı: 28, s.
[3] Zeynep Kızıltan, İstanbul Arkeoloji Müzesi Müdürü, şifahi kayıtlı telefon görüşmesi - 11.05.2012-

[4] M. Orhan Bayrak, İzahlı İstanbul Sözlüğü" İstanbul, 2005, s. 99