Nitekim Avrupa Komisyonu ve UNESCO tarafından desteklenen Fener-Balat Rehabilitasyon Projesi’nde semtteki birçok ev restore edildi. Üstelik mülk sahipleri değişmeden, evlerini satmaya zorlanmadan gerçekleştirildi bu iyileştirme. Önce fizibilite çalışması yapıldı, ihtiyaçlar saptandı. Sonra şeffaf bir şekilde ihaleler yapıldı. Semtte bir tasarım merkezi kurularak, sosyal amaçları da olan katılımcı bir proje süreci gerçekleşti. Ancak yönetim değiştikten sonra belediye, kendi patronajında olmayan ve çok da başarılı yönetilemeyen bu projeden pek memnun olmadı. Sözleşmeye göre bütçeye yapması gereken katkısını kaldırım döşemek, yolları kaplamak gibi ayni konularda yaptı. Ama bu tür bir proje ilk defa gerçekleştiriliyordu ve iyi tanıtılmadı. Bu yüzden ortaya sürekli söylentiler yayıldı ve halkın evlerine el konulacağı iddia edildi. Projenin sonunda bu söylentinin aslının astarının olmadığı görüldü. Ama bu eksiklikler, kâr amacı gütmeyen, insanları yaşadıkları mahalleyi terk etmeye zorlamayan bu AB projesinin İstanbul için bir örnek oluşturmasını engelledi.

Nitekim bu proje sona ermeden semtin bir bölümü “yenileme alanı” ilan edildi. Yeni projeye göre semtte yaşayan insanların ya evlerini satmaları veya bir yatırımcı gibi hissedar olmaları gerekiyor. Tahmin edilebileceği gibi yenileme uygulaması, evlerin restorasyonundan çok yıkılarak yeniden inşa edilmelerini öngörüyor. Çünkü evlerin tamir edilmeleri ticari açıdan kârlı değil. Bu durumda değişimin bir soylulaştırma ile, yani semtte yaşayan yoksul insanların evlerini terk etmeleri ile gerçekleşmesi kaçınılmaz. Kâr amaçlı bir değişim semtlilerin ekonomisinin kaldırabileceği bir durum değil. Bu yüzden yoksul semtlere göç etmeleri gerekiyor. Dolayısıyla aslında bu model, yeni bir model değil. Kentin yapı stoğunun eskiden olduğu gibi, basit inşaatçı mantığı ile dönüştürülmesini hedefliyor. Kamu bir kenara çekiliyor, halkı şirketlerin insafına bırakıyor; elbette ki mal sahiplerinin, kiracıların yaşam koşullarını altüst ederek. Bu nedenle bugün yalnızca fiziksel mekana müdahale ederek gerçekleştirilmeye çalışılan bu dönüşümün daha önceki uygulamalar gibi sosyal bir tarafı da bulunmuyor.

Bu Modelle Kent Neye Dönüşür?
Sonuçta İstanbul’da yaşanan kentleşme sorununun temelinde modernleşme sürecinde kent siyasetinin merkezîleşmesi var. İstanbul’un sorunları, siyasetin merkezîleşmesi sürecinde ortaya çıktı. Siyaset merkezî alana taşınıyor ve kentle hiyerarşik, kent halkını nesneleştiren bir ilişki kuruluyor. Türkiye’de yıllardır kentleşme sorunlarının temelinde göç, yoksulluk, yolsuzluk, çevre, planlama, dışlayıcılık, şiddet, kısacası konu ne olursa olsun, siyasal bir sorun var. Kentsel hareketlilik düzenlenmezken, iş iyice çığırından çıkmışken, yönetimler 19. yüzyıldan kalma planlama modeliyle kenti biçimlendirmeye çalışıyorlar. Bu nedenle bugün kentte uygulanan yenileme modelinin günümüz şehirciliğiyle, kamu yönetimi anlayışıyla bir ilgisi yok. Kamu üçüncü taraf olmaktan çıktığı, kenti şirketlere terk ettiği için bu dönüşüm modeli büsbütün vahşileşiyor. Soylulaştırma ile dar bir açıdan ve halkı nesne gibi gören bir yaklaşımla gerçekleştirilmeye çalışılan dönüşüm, Neron’un Roma’yı yakmasına ve yerine “Domus” yapmasına benziyor. Bu vahşi modele karşı AB programları ile tarihî kentlerde gerçekleştirilen uygulamalara da yeniden bir bakmamız ve fiziksel mekana müdahale ederek yaşam çevresini dönüştürmeye çalışan yaklaşımlara karşı alternatif geliştirmemiz gerekli.
Alıntı:
http://www.anlayis.net/makaleGoster.aspx?dergiid=71&makaleid=1868