. Galata
köprüsü yeni mekanına hicret etti
Asırların çilesini çeken Galata köprüsü
yerinden söküldükten sonra bir türlü
istikrarlı hizmet etmeyi başaramadı.
Önce plansız bir şekilde Balat –
Halıcıoğlu arasına yerleştirilen köprü
halicin su sirkülerini engelleyince
Feshane önünde top sahası büyüklüğünde
adacıklar meydana geldiğinde orta bölümü
açılarak suyun akışı sağlandı.
Uzun yıllar köprünün iki yakası bir
araya gelmedi. Şimdi Feshane – Sütlüce
arasına orta kısmı yerleştirilen
köprünün burada ne kadar duracağı belli
değil.
Zaten az olan su seviyesi mevcut yerde
moloz birikimine sebep olursa dubaların
batmasına sebep olacaktır.
Sanırım bu durumda köprüyü buradan
kaldırmak yerine mevcut duba sistemi
kaldırılarak yeni galata köprüsünün
tekniğiyle kazıklı hale getirileceğini
sanıyoruz.
Galata Köprüsü, II. Abdülhamit
tarafından İstanbul'da Haliç üzerine
yaptırılmış olan, Karaköy'le Eminönü'nü
birleştiren köprü.
Tarih boyunca Haliç'in iki yakasını
Galata köprüleri birleştirmiştir.
Bizans tarihçileri, Haliç üzerindeki ilk
köprünün I. Justinianus (altıncı yüzyıl)
devrinde yapıldığını, adının 'Aghios
Khalinikos Köprüsü' olduğunu yazar.
Yeri tam olarak bilinmemekle birlikte,
12 kemerden oluşan bu taş köprünün
Eyüp-Sütlüce arasında olduğu tahmin
edilmektedir.
Fatih Sultan Mehmet de İstanbul'un fethi
sırasında Haliç'e bir köprü
yaptırmıştır. Demir halkalarla birbirine
bağlanmış ve üzerine kalın kalaslar
çakılmış dev fıçılardan oluşan bu köprü
Ayvansaray-Kasımpaşa arasında idi.
Nişancı Mehmet Paşa bu köprünün
fıçılardan değil, yan yana demirlenmiş
ve kirişlerle birbirine bağlanmış
gemilerden oluştuğunu söyler.
Galata Köprüsü için ilk girişim II.
Beyazıt döneminde yapıldı. Leonardo da
Vinci, padişahla temasa geçerek bir
Haliç Köprüsü tasarımı sundu.
Gerçekleştirilmesi teknik olarak
imkânsız görülen bu tasarımın üzerinden
350 yıl geçtikten sonra ilk Galata
Köprüsü, 1845 yılında, Sultan Abdülmecid
zamanında annesi Bezm-i Alem Valide
Sultan tarafından yaptırıldı.
Köprüye 'Cisr-i Cedid', 'Valide
Köprüsü', 'Yeni Köprü', 'Büyük Köprü',
'Yeni Cami Köprüsü', 'Güvercinli Köprü'
adları takılmıştı. Günümüzde yalnızca
Galata Köprüsü olarak bilinmektedir.
1863, 1875 ve 1912 yıllarında yenilenen
Galata Köprüsü, 1912'de açılan son
köprü, 1992'de yandı. Yanan köprü
onarıldıktan sonra Balat-Hasköy arasına
yerleştirildi ve Karaköy-Eminönü
arasındaki eski köprü yerine modern bir
köprü yapıldı.
En eski kayıtlara göre,Altın Boynuz
üzerine köprü M.Ö. 6. yüzyılda büyük
Jüstinyanüs tarafından yapıldı. 1453'te
Konstantinepol düştüğünde Türkler,
gemilerini yan yana birleştirerek mobil
bir köprü meydana getirdiler ve onu
ordularını Altın Boynuz'un bir
tarafından, diğer tarafına geçişte
kullandılar. 1502-1503 yıllarında
bölgeye ilk köprü yapma planları
konuşuluyordu. Sultan II.Beyazıd,
Leonardo da Vinci'den bir dizayn istedi.
Altın Boynuz için hazırlanan köprü tek
açıklıklı 240 metre uzunluğunda ve 24
metre genişliğinde idi.Eğer yapılsaydı
dünyadaki en uzun köprü olacaktı.
Maalesef istekli dizayn padişahın
onayını karşılayamadı. Diğer İtalyan
sanatcısı Mikelancelo İstanbul'a köprü
için davet edildi. Mikelancelo bu
teklifi red etti.Altın Boynuz'a karşıdan
karşıya köprü yapma düşüncesi 19.
yüzyıl'a kadar rafa kaldırılıyordu..
İlk Galata Köprüsü, kanal ağzına 1845
yılında Sultan Abdülmecid'in (1839-1861)
annesi Valide Sultan tarafından 1845
yılında yapıldı ve 18 yıl kullanıldı.
Cisr-i Cedid veya yeni köprü olarak
biliniyordu, onu Altın Boynuz da daha
erken yapılan köprüden ki Cisr-i Atik
veya eski köprü diye bilinen köprüden
ayırt etmek için bu ad verilmişti.
Köprünün Karaköy tarafında, yeni
köprünün Sultan Abdülmecid Han
tarafından inşa ettirildiğini belirten
Şinasi'nin bir beyti vardı. Köprünün
üzerinden ilk geçen Sultan Abdülmecid
idi. Altından gemisi Cygne ile ilk geçen
Fransız kaptan Magnan idi.
İlk üç gün köprü geçişi parasız idi.
Denizcilik Bakanlığına mürüriye olarak
bilinen köprü geçiş parası ödenene
kadar.25 Ekim 1845 de köprü geçiş ücreti
toplanmaya başlandı.Köprü geçiş
ücretleri şöyleydi:
serbest :Ordu ve kanun uygulayıcı
personel,görevdeki yangın
söndürücüler,rahipler
5 para :yayalar
10 para :sırtı yüklü insanlar
20 para :sırtı yüklü hayvanlar
100 para :at arabası
3 para :koyun,keçi ve diğer hayvanlar.
Köprü geçiş ücreti 31 Mayıs 1930'a kadar
köprünün her iki sonunda ayakta duran
beyaz üniformalı memurlarca toplandı.
İkinci Köprü Bu köprü ikinci ağaç köprü
olarak 1863'de yerleştirildi Sultan
Abdülaziz'in (1861-1876) emri üzerine
Ethem Pertev Paşa tarafından inşa
edildi.Napeleon III ün İstanbul
ziyaretine hazırlık için.
Üçüncü Köprü 1870 de bir Fransız şirketi
Forget et Chantiers de la Mediteranee'
ile üçüncü köprünün yapımı için bir
sözleşme imzalandı.Fakat Fransa ile
Almanya arasında savaşın patlak vermesi
projeyi erteledi.Ve karşılık olarak 1872
de İngiliz firması G.Wells'e
verildi.Köprü 1875 de tamamlandı. 480
metre uzunluğunda, 14 metre genişliğinde
ve 24 duba üzerinde duruyordu. 105,000
altın Lirası değere inşa edilmişti. Bu
köprü 1912 yılına kadar
kullanıldı,akıntıya karşı çekildiğinde ;
yerine şimdiki hakiki eski Cisr-i Atik
köprüsü yerleştirildi
Dördüncü Köprü Dördüncü köprü Alman
firması MAN AG tarafından 1912'de
350,000 altın Lirasına inşa edildi.Bu
yüzen köprü 466 metre uzunluğunda,25
metre genişliğinde idi. 1992'deki
yangında pek çok insanın kötü bir
şekilde zarar gördüğü köprüdür. Modern
bir köprüye yol açmak için Altı Boynuza
çekildi. ....
Bugün
Galata Köprüsünde bir balıkçı
Galata köprüsü, saygın İstanbul'un
geleneksel şehri, İmparatorluk sarayı ve
başlıca dinler ve İmparatorluğun layik
enstitüsü; Galata,Beyoğlu ve Harbiye'de
büyük oranda gayri müslümün
yaşadığı,yabancı tüccar ve diplomatların
yaşayıp çalıştığı yerler arasında
sembolik bir bağdır.Bu münasebetle köprü
iki ayrı kültürü bir araya getiriyordu.
Peyami Safa'nın romanı "Fatih Harbiye"
de, Fatih ilçesi'nden Harbiye'ye köprü
yolu ile giden bir kimse farklı uygarlık
ve farklı kültürü ayaklarına yarleştirir
der. Hayaldeki yerinden farklı olarak,
Galata Köprüsü'nün romantik görünüşü pek
çok ressama ve oymacıya onu konu yapar.
İstanbul'daki bütün turlar köprüyü için
alır. Çünkü Constantinople'un eski
şehrinin geçiş yoludur.
|
