Tarihi Yarımada'da Dönüşüyor, Tarih yerini ranta terk ediyor.

Tarihi sur içi Fatih ilçesi UNESCO ve AB tarafından Avrupa Kültür Mirası olarak tescillendi, Uygulamalar denetim altına alınması için koruma yasaları çıkartıldı Fakat uygulamada Tarihi anıt eser surlar başta olmak üzere RANT'ı engelleyen ne varsa yıkılıp-ezilip geçiliyor, Hukuki girişimler Rant karşısında aciz kalıyor

Tarihi Sur içi Yoğun turizm baskısı altında, Tarihi Yarımada'nın 'Koruma Amaçlı' İmar Planı'na göre tarihi hanlar ve garlar otel oluyor; parklar 'otopark'a dönüştürülüyor, otoyollar genişliyor, anıt eserlerin yanı başında inşaat yapmak kolaylaşıyor...

 

Sulukule, Süleymaniye, Fener - Balat - Ayvansaray gibi tarihi mahallelerdeki kentsel dönüşüm uygulamaları, Tarihi Yarımada’nın korunmasının zorluklarını gündeme getirmişti.

Yarımada içinde kalan tarihi yapılar ve eserlerin nasıl korunacağının esasları, belediyelerce hazırlanan ‘koruma amaçlı’ imar planıyla belirleniyor.

Tarihi Yarımada için ‘1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı İmar Planı’, kasımda yürürlüğe girmişti. Bundan önceki ‘koruma planı’ 2007’de mahkemece iptal edildiği için yarımada ‘geçiş dönemi’ yapılaşma koşullarıyla yönetiliyordu. Bu yeni plana Mimarlar ve Şehir Plancıları Odası’nın ciddi itirazları var. Oda, geçen hafta planın ‘yürütülmesinin durdurulması ve iptali’ için dava açtı. Odaya göre, hanlar ve garların otel olduğu, yolların genişletildiği, parkların otoparka dönüşeceği plan, yarımadayı koruyamaz. 

 

Peki, planda neler öngörülüyor ve Mimarlar Odası neden karşı çıkıyor? 

 

Garlar, hanlar otel oluyor 

Plan: Sirkeci Garı, Kapalıçarşı’nın tarihi hanları, Sultanahmet Adliyesi, Yedikule TCDD Atölyeleri ve Yedikule Gazhanesi’ne otel izni çıkıyor. Bölge sakinlerinin evlerinde pansiyonculuk yapması yasaklanmış durumda. 

Mimarlar Odası: Yarımadada yatılı değil günübirlik turizm yapılması gerek, bölgeye yeni konaklama tesisi yapılmasın. Korunması gereken eski konutların yoğun olduğu bölgelerde pansiyonculuk özendirilsin, bu şekilde bölge halkı hem tarihi evlerinin bakımını karşılayabilsin hem de yaşam standardını yükseltsin. 

 

Yaya erişimi güçleşir 

Plan: Cankurtaran sahili ve Haydarpaşa arasında yapılması planlanan ‘Boğaziçi Tüp Geçişi’ projesi plana işlenmiş. Günlük 80 bin araç taşıyacak tüp geçit için sahil yolunun (Kennedy Caddesi) deniz tarafına iki şerit eklenerek yol sekiz şeride çıkartılacak. 

Mimarlar Odası: Planla, sahildeki park alanları yüzde 20 azalacak, kalan alanlara yaya erişimi güçleşecek. Kentin asıl ihtiyacı toplu ulaşıma dönük projelerdir. Bu proje yarımadayı özel araç trafiğinden arındırma hedefiyle tamamen çelişiyor. Tarihi dokunun korunabilmesi için yarımadanın bir transit geçiş alanı olmaktan çıkartılması gerek. 

 

Özel araçlara davetiye... 

Plan: Çok sayıda yeni katlı otopark ve yeraltı otoparkına yer verilmiş, hatta yeşil alanların da altına otopark yapılması önerilmiş. ‘Tescilli Arkeolojik / Tarihi Sanat Değeri Olan Yeraltı Kalıntıları’ kategorisinde bulunan, dolayısıyla ‘Arkeolojik Park ve Sergi Alanı’ olarak düzenlenmesi gereken birçok alana otopark kullanımı getirilmiş. 

Mimarlar Odası: Trafikten arındırılması gereken yarımadaya otopark yapmak, özel araçlara davetiye çıkartmaktır. 

 

Bat-çık bitti artık 

Plan: Aksaray meydanı, sahil yolunun (Kennedy Caddesi) bir kısmı, Atatürk Bulvarı ve Ragıp Gümüşpala Caddesi için ‘Kısmen veya tamamen yeraltına alınabilir’ hükmü getirilmiş. Vatan - Millet caddelerinde de ‘Altgeçitler yer alabilir’ notu düşülmüş. 

Mimarlar Odası: ’Sıradan çağdaş kentlerde bile artık bat - çık tüneller yapılmazken, neredeyse her kazılan yerden zengin yeraltı hazineleri çıkan yarımadada geri dönülemez tahribata yol açılacaktır. 

Plan: Sirkeci İstasyonu, Yedikule Cer Atölyeleri - İETT Yedikule Gazhaneleri alanı içinde ‘siluete aykırı olmama’ koşuluyla ‘kentsel tasarım projeleri’ gerçekleştirilebilecek. 

Mimarlar Odası: Bu son derece yuvarlak ifade, ‘silüete aykırı yapı’yı tanımsız bırakıyor. 2005’te onaylanan koruma planına göre, anıt eserlerin yanı başında inşaat yapılacaksa ‘Anıt eserin orijinal saçak yüksekliğini aşmaması’ şartı vardı. Bu madde gitmiş, yerine ‘Saçak kotu dikkate alınmak koşuluyla’ gelmiş. Bu tanım da son derece muğlak. 

 

Kat sayısı artmamalı

Plan: ‘2. Derece Koruma Bölgesi’ olan Samatya, Yedikule, Balat, Ayvansaray, Zeyrek gibi tarihi mahallelerde eski binaların civarında yapılacak inşaatlardaki maksimum yükseklik 12.50 metreye kadar çıkartılmış. 

Mimarlar Odası: Tarihi Yarımada’nın siluetinin korunması için Fransız mimar ve şehircilik uzmanı Henri Prost’un planına uygun olarak denizden 40 metre yükseklikte kalan yerlerde 9.50 metreden yüksek yapılanmaya izin verilmemeli.

Haber: ELİF İNCE - elif.ince@radikal.com.tr / Arşivi

------------------

İstanbul Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Emre Bilgili, Tarihi Yarımada'nın korunması için işin hem yönetimsel hem de sosyolojik boyutunun birlikte ele alınması gerektiğini belirterek, "Tarihi Yarımada turizm açısından da  İstanbul 'un mücevheri. Tarihi Yarımada artık özel bir yasa ile yönetilmelidir" dedi. 

 

Bilgili, Tarihi Yarımada ile ilgili asıl sorunun onu yaşayarak ve yaşatarak korumak olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti: 

"Bunu nasıl başarabiliriz?

Bu ana çerçeveden baktığımızda Tarihi Yarımadada yönetime dair ve sosyolojik boyutu olan iki sorunla karşılaşıyoruz. İkisi de birbirinden aynlamaz. Dolayısıyla Tarihi Yarımada'yı korumak ve yaşatmak istiyorsak hem işin yönetimsel hem de işin sosyolojik boyutunu birlikte ele almamız gerekir. 

Tarihi Yarımada turizm açısından da İstanbul'un mücevheri. 

Tarihi Yarımada artık özel bir yasa ile yönetilmelidir." dedi.

 

UYGULAMALAR ENDİŞE VERİCİ (Yöneticiler böyle konuşuyor, Uygulama tamamen plan dışı, Rant dönüşümü açık seçik gözlemleniyor, Durdurmak mümkün olmuyor)

Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir de Tarihi Yanmada'nın UNESCO'nun kültürel mirası kapsamında korunduğunu söyledi. 

 

Demir, geçmişte Tarihi Yanmada'nın bütününü ilgilendiren bir yönetim planı olması konusunda bir önerilerinin olduğunu dile getirerek, "2010 yılında bütçesi karşılanmak üzere de üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, odalar ve belediyelerle yapılan toplantılardan sonra kabul edilmiş ve onaylanmış Tarihi Yarımada Yönetim Planımız var. Yani bundan sonra Tarihi Yarımada'ya hizmet etmek isteyen insanlarımızın adeta başvuracağı ve yol göstereceği bir yönetim planı var" diye konuştu.