MALAZGİRT SAVAŞI ve BİZANS'ın TRABZON'lu Patriği KSİFİLİNOS

MALAZGİRT SAVAŞI ve BİZANS'ın TRABZON'lu Patriği KSİFİLİNOS

Malazgirt Savaşı (1071) esnasında İstanbul'da Bizans'ın Patriği Trabzonlu Ioannes Ksifilinos'tur (1064-1075 yılları). Ksifilinos Trabzon'dan İstanbul'a gelir (1050’li yıllar) ve senato üyesi olur. Bir süre sonra idari hayattan çekilip rahipliği tercih eder. Olimpos (Uludağ-Bursa) Dağındaki Manastırların birine kapanır ve bir süre sonra Patriklik makamına geçer. Bizans'ın en yüksek dini makamında bulunmasına rağmen idari ve sosyal yaşamdan çekilmeyen Ksifilinos, dönemindeki pek çok siyasi kararlarda da etkin bir duruma gelir.

Bizans Kralı X. Konstantinos 1067 yılında ölür. Devletin idaresini vasiyeti üzere ikinci karısı Evdokia üstlenir. Ancak X. Konstantinos, devletin idaresini ona vasiyet ederken, dul kaldığında kesinlikle bir daha evlenmeyeceğine dair bir senet imzalatarak Trabzonlu Patrik Ksifilinos'a emanet eder.

Evdokia Bizans'ı (erkekleri) yönetmekte zorlanmaya başlayınca evlenmek isteğini dillendirir. Konu tartışılır ve Patrik elindeki belgeyi hatırlatır. Ancak kraliçe ısrar eder. Patrik de kardeşi Trabzonlu Pardas'la evlenmesi halinde elindeki belgeyi yok edebileceğini belirtir. Evdokia evleneceği erkeği çoktan seçmiştir; Trakyalı komutan ve Sofya Valisi Romanos Diogenes.

Evdokia Pardas'la evleneceğini taahhüt eder ve patrikten belgeyi ister. Eline geçen belgeyi hemen yok eden kraliçe, Diogenes (Diyojen) ile evlenip onu kral yapar. Ancak bu oynanan oyun hem kral ve kraliçeye hem de Bizans'a pahalıya patlayacaktır.

Malazgirt Savaşı'na Bizans'ın tüm komutanlarıyla giden Diogenes sayıca üstün ordusuyla Alparslan'a yenilir. Bizans Ordusu'nda Kuman ve Peçenek kökenli Hristiyan Türk komutanlar vardır ve savaş sırasında Alparslan'ın saflarına geçerler. Ayrıca Patrik Ksifilinos ve saraydaki müttefikleri Diogenes'in yenilmesi için diğer komutanlarla işbirliği yaptığı ve savaş esnasında askerleri geride tutmalarını sağladığı rivayet edilmektedir.

Savaşın sonunda Diogenes Alparslana yenilince, geride kalan askerleri Bizans'a dönerler. Sonrasında, Alparslan esir aldığı Diogenes'i bir hafta sonra bedel ödemek kaydıyla serbest bırakır.
Ne mi olur?

Bizans'ta kısa süre içinde başka bir kral seçilir ve tahta çıkar. Diogenes yakalanır ve gözlerine mil çekilip karısıyla Heybeliada'da bir zindana atılarak orada ölürler.

Alparslan savaşı kazanıp geri dönerken bir suikasta uğrar ve öldürülür. Bir rivayete göre Hasan Sabbah'a bağlı Haşhaşiler tarafından öldürülmüştür.

Böylece, Malazgirt Savaşı'nın kazananı da, kaybedeni de aynı kaderi paylaşmış olurlar.

Derleyen: Ömer Asan

Kaynak Kitap: Malazgirt Savaşını Kaybeden IV. Romanos Diogenes, Prof. Semavi Eyice, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1971