Ayvansarat Toklu dede dönüşüyor

Fatih belediyesi web sitesinde Ayvansaray (Türk) Mahallesi Yenileme Projesi   

Fotoğrafların tamamına yakını kaldırılmış olduğunu görüyoruz

 

Ayvansaray Türk Mahallesi kentsel ölçekli proje tasarımında dikkate alınan en önemli kriter buranın tarihi bir kimliğinin olması ve geleneksel Türk Mahallesi olma özelliklerine koruması. Bu kriterler çerçevesinde tasarım aşamasında buranın tarihi dilinin ön plana çıkarılması, Türk mimari ve kültürel kimliğinin korunması ve buranın uluslar arası çerçevede sanatsal ve kültürel etkinliklerin yapıldığı Sultan Ahmet Turizm aksına alternatif bir turizm aksı haline getirilmesi amaçlanmıştır.

Ayvansaray (Türk) Mahallesi Yenileme Projesi   AIVAN-SARAY  jacques pervititch haritasında konum



Ayvansaray (Türk)  Mahallesi Yenileme Projesi

TARİHSEL GELİŞİM SÜRECİ

 

Ayvansaray Türk Mahallesi kentsel ölçekli proje tasarımında dikkate alınan en önemli kriter buranın tarihi bir kimliğinin olması ve geleneksel Türk Mahallesi olma özelliklerine koruması. Bu kriterler çerçevesinde tasarım aşamasında buranın tarihi dilinin ön plana çıkarılması, Türk mimari ve kültürel kimliğinin korunması ve buranın uluslar arası çerçevede sanatsal ve kültürel etkinliklerin yapıldığı Sultan Ahmet Turizm aksına alternatif bir turizm aksı haline getirilmesi amaçlanmıştır.

 

Ayvansaray Fatih ilçe sınırları içinde yer almaktadır. Kara ve haliç surlarının Haliç kıyılarında buluştuğu yerde konumlanmıştır. Bu semt Tekfur sarayı civarlarından başlayıp, Ivaz Efendi Cami’ni, Herakleios Surları’nı Anemas Zindanları’nı, Blekherna Kilisesi ‘ni, Cabir Camii’ni ve Lonca, Karabaş gibi mahalleri içine alarak Balat’a kadar uzanır.

 

Blakherna Kilisesi ve Ayazma ‘nın varlığı nedeniyle semt, Ortodoks Hıristiyanlar için her zaman önde gelen uğrak yerlerinden biri olmuştur. Diğer yandan, Arap Kuşatmaları sırasında surlar önünde şehit düşen sahabelerin mezarlarının buralarda bulunması sebebiyle, Müslümanlarca da önemli bir semt halini alır.

 

ayvansaray pervititch

 

Bu çok katmalı kültür yapısı semtin kullanıcı profillerinin sayısını arttırıyor. Yapılacak projede amaçlananlardan biride, burayı ziyaret edenlerin Ayvansaray da kalabilme sürelerini uzatmak ve buraya gelme sebeplerini ve sürekliliklerini arttırmaktır. Bu sebeple Türk Mahallesi yenileme projesinin içine konaklama ve geleneksel ticaret alanları hem burayı fiziksel ve ekonomik gelişme acısından desteklemek hem de sosyal açıdan canlılık getirmek amacıyla konulmuştur.

 

Bu çerçevede mahalle hem sanatsal etkinliklere yön veren, hem tarihi doku içerinde kendini turistik anlamda yaşatan bir mekân haline getirilmek isteniyor.

 

Tasarım aşamasında öncelikle bölgedeki Mimari yapı incelenmiş ve Tarihi Yarım Ada (Fatih ) 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan notlarında B-II-B-1 ‘de ayvansaray bölgesinin tipolojik özellikleri sıralanmıştır.

 

-Binalar genellikle 2 katlı, avlulu, ahşap konutlarla oluşmuş bir yerleşim alanıdır.

-Kagir yapılarda da geniş olmayan saçaklarda tuğla ile yapılan süslemeler ve sıvalı bezemeler kullanılmıştır. Ahşap yapılar, moloz taş temel üzerinde bulunan, bir alt tabana oturan kirişler ve dikmelerden oluşan bir sistemle inşa edilmiştir.

-Dış sofalı,iç sofalı, orta sofalı konut tipleri uygulanmıştır.

—Çıkmalar cephenin kenarında, ortasında, bir yandan veya cephe boyunca yapılmıştır. İki yönlü yani köşe çıkmalar görüş açısını genişletmek amacıyla uygulanmıştır.

—Ahşap ve kagir olan yapılarda genellikle tek, çift ve üçlü modüllerden oluşan sürme pencere kullanılmıştır.

-Kagir yapılarda genellikle cephe düz sıvalıdır. Sıvalı düz cephelerde Bazen kapı ve pencere kenarlarında süslü ince söveler yapılmıştır. Ahşap yapıların kagir olan alt katlarında ise pencere kenarlarında tuğladan yapılan süsleme ve söveler çok görülmektedir.

 

 

TESCİLLİ BİNALARDAN ÖRNEKLER

TÜRK EVLERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

 

 

Bugün mimarlık tarihinde "Türk Evi" olarak kabul edilen mimari tarz 17. yüzyıl Osmanlı Döneminde kendini gösteren ev tipidir. Ancak belirli bir kalıba oturtmak söz konusu değildir başta mekana ve zamana bağlı olmak üzere Tarih boyunca coğrafi bölgelere ve o evi kullanan insanların farklı etnik kimliklerine göre değişse de belli başlı özellikleri sabit kalır. Bu mimari özellikten bazıları şunlardır.

 

Genellikle çok katlıdır. En az iki kattan oluşur. Ev zemin katları sokağa çoğunlukla açılmaz. Bir bahçe ya da avlu aracılığı ile sokağa çıkılır. Evin esas katı ve gündelik hayatın ağırlıklı olarak geçtiği her birinci kattır (Piano Nobile). Bu kat cumbaları aracılığı ile yapıda bir çıkıntı oluşturarak sokağa taşar. Evin iç bahçesi veya avluyla olan ilişkisi yine önemli fonksiyonlardan biridir. Anadolu'nun çoğu bölgelerde bu ev-avlu bağlantısı hayat adı verilen ve odaların önünde ve arasında bulunan üstü örtülü açık galeri aracılığı ile olur.

 

Üst katı taşıyan payandaların strüktürsel görüntüsü, bahçe ve avlu tarafında gölgeli hayat ve revaklar, açıktan çıkan merdivenler Türk Evi için karakteristik özellikler arasında yer alır. Ahşap tavanlar, çoğu kere basit bir bindirme tekniği, biraz oyma bir çevre suyu ya da bir göbekle süslenir. Odalarda giriş kısmını ayırmak için seki kullanılır. Dolaplar ve sedirler evlerin vazgeçilmez mobilyaları arasında yer alır. Çatı dört yana eğimlidir ve girintilerden kaçınılmıştır. Saçaklar geniş ve yatay tutulmuştur. Tavan geometrik bölünmüş ve bazen boyayla bezenmiştir. Bu özellikler Türk evinin en önemli ayırıcı niteliğidir.

 

Tasarıma başlamadan önce tescilli binaların rölöve çalışmalarına başlanıldı ve Tasarlama süreci dâhilince bu veriler projeye bir veri teşkil etti.

 

Tasarım aşamasında tasarıma yön veren geleneksel Türk evlerinin birçok önemli özelliği, modernize edilerek ön plana çıkarıldı. Modern yapılarda görülen hem tarihi esinlenmelerden, hem de tarihi yapıların bu yeni yapılarla olan zıtlıklarından yararlanıldı. Böylece iki zıt olgu birbirlerinden ayırt edilebilirken, her bir olgu kendini var etme özgürlüğüne de sahip olacaktı. Bu aşamada genelde yapılan tarihi dokuyu tekrar etme yanlışından kaçınıldı. Bunun yerine Türk evlerinin karakterini yansıtan birçok özelliği bazı olgular çerçevesinde ele alınarak ve bu olguların tasarıma yön vermesi kararı ile tasarımda bu özellikler farklı bir dille yorumlandı.

 

Bu tarihi bölgeye yabancı ve yerli misafirlerinin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri ve bu mekânın tarihin ve kültürün kozmopolit ortamından yararlanabilecekleri bir mahalle kimliği kazandırılmaya çalışıldı. Bu aşamada mahallenin işlevselliği de düşünüldü. Konaklama birimleri, ticaret amaçlı kullanılacak olan birimler, kültürel ve sanatsal etkinliklere açık mekânlar, yabancı ve yerli sanatçıların hem eserlerinin sergileneceği hem de bu sanatçıların çalışmalarını sürdürecekleri ve bu çalışmaları paylaşabilecekleri birimler mahallenin işlev programı arasında yer aldı. İhtiyaç gereksinimleri arttıkça da bu süreç içerisinde program dâhilinde olmayan bazı öneriler de getirildi.90 araç ve 3 otobüse hizmet verebilecek otopark, araç ve yaya yolları, ulaşım aksları ihtiyaç programına ve işlev gereksinimine göre belirlendi

 

 

 

Projede bölgenin kentle kurmuş olduğu ilişkiler korundu, sokak dokusu ve sürekliliği devam ettirildi. Yeni cephelerde Tarihi Yarım Ada (Fatih ) 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan notlarında B-II-A-2’de belirtildiği gibi 6.50 m irtifa korundu ve tescilli yapılarla yan yana gelme durumunda orijinal saçak altı yüksekliği göz önünde bulunduruldu. Tarihi Yarım Ada (Fatih ) 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan notlarında A8 de belirtildiği gibi yapılacak olan yeni yapılarda restitisyon ve restorasyon haricinde kazı yapılmamasına kara verildi. Proje alanındaki 11 tescilli binanın restore edilerek mimari karakterinin bozulmasına yol açmış eklerinden arındırılarak orijinal haline getirilmesi planlanmıştır.

 

RÖLÖVE –RESTİTİSYON- RESTORASYON ÇALIŞMALARI

roleve resititoudyon

MİMARİ AVAN PROJE,

 

Mahalle hem sanatsal etkinliklere yön veren, hem tarihi doku içerinde kendini turistik anlamda yaşatan bir mekân haline getirildi. Tasarım aşamasında tasarıma yön veren geleneksel Türk evlerinin birçok önemli özelliği, modernize edilerek ön plana çıkarıldı. Modern yapılarda görülen hem tarihi esinlenmelerden, hem de tarihi yapıların bu yeni yapılarla olan zıtlıklarından yararlanıldı. Böylece iki zıt olgu birbirlerinden ayırt edilebilirken, her bir olgu kendini var etme özgürlüğüne de sahip olacaktı. Bu aşamada genelde yapılan tarihi dokuyu tekrar etme yanlışından kaçınıldı.Bunun yerine Türk evlerinin karakterini yansıtan birçok özelliği bazı olgular çerçevesinde ele alınarak ve bu olguların tasarıma yön vermesi kararı ile tasarımda bu özellikler farklı bir dille yorumlandı. Bu tarihi bölgeye yabancı ve yerli misafirlerinin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri ve bu mekânın tarihin ve kültürün kozmopolit ortamından yararlanabilecekleri bir mahalle kimliği kazandırılmaya çalışıldı. Bu aşamada mahallenin işlevselliği de düşünüldü. Konaklama birimleri, ticaret amaçlı kullanılacak olan birimler, kültürel ve sanatsal etkinliklere açık mekânlar, yabancı ve yerli sanatçıların hem eserlerinin sergileneceği hem de bu sanatçıların çalışmalarını sürdürecekleri ve bu çalışmaları paylaşabilecekleri birimler mahallenin işlev programı arasında yer aldı. İhtiyaç gereksinimleri arttıkça da bu süreç içerisinde program dahilinde olmayan bazı öneriler de getirildi.90 araç ve 3 otobüse hizmet verebilecek otopark,araç ve yaya yolları, ulaşım aksları ihtiyaç programına ve işlev gereksinimine göre belirlendi.

 

Tasarım kriterleri;

 

bina derinlikleri ve cephe oranlari

egimin kazandırdıgı ritim

egime gore yapı cozumleri

ic avlular ve mevcut sokaklardan bu mekanlara gecisler

ic avlular ve mevcut sokaklardan bu mekanlara gecisler2

mekanın sokaga yonelisleri

sokaga bakan girisler ve yasama mekanlari

sokaga bakan girisler ve yasama mekanlari gece

surlarla baglantı sokak olsumlari

surlarla yukseklik iliskisi

tescilli yapılara yaklasim