İstanbul'un tarihi envanteri ne kadar korunuyor

Beyoğlunda tarihi tahribat, Beyoğlu Belediye Binasından başlatılmış, Tarihi binaya kaçak kat atılmış, Çevresi modernize edilmiş, Böyle bir imalat sonrası bile belediye başkanı Tarihi koruduk diyerek alkış beklemektedir.

 

İSTANBUL'DAKİ TARİHİ YAPILARIN SEMTLERİN, GELİŞİMİNİN  DÜNÜ VE BUGÜNÜ

 

Sultan Abdülhamid tarafından inşa ettirilen 158 yıllık Beyoğlu Belediye binası yenilendi

 

Beyoğlu Belediyesi Kendi Binasında Bile Tarihi Hiçe Saydı

 

Prof. Dr. Ahunbay ve Doç. Dr. Kurugöl Beyoğlu Belediye binası olarak kullanılan Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk belediye binasının restorasyonu için "çağdaş koruma ve restorasyon ilkeleriyle bağdaşmayarak tarihi yapısına zarar verilmiş" dediler.

 



 

Yapılan çalışmalar sırasında "bodrumda gömülü" bulunan tarihi tuğranın Padişah Abdülhamid Han’a ait olduğu ortaya çıktı. 

158 yıllık Beyoğlu Belediyesi hizmet binası, Restorasyon çalışmaları sırasında bir kuyuda bulunan ve Sultan Abdülhamid’in adını taşıyan tuğra, açılışta ‘Hünkar Kapısı’ olarak bilinen yere yerleştirilecek. 

Yenilenen bina ve restorasyon çalışmalarıyla ilgili açıklamalarda bulunan Beyoğlu Belediye Başkanı Ahmet Misbah Demircan, “Türkiye belediyeciliğinin atası bu tarihi mekandır. Bu belediyenin temellerinde iki yenilikçi padişahın irade harcı var. Birisi Tanzimat Fermanı’nı ilan eden Sultan Abdülmecid Han, diğeri ise binayı inşa eden II. Abdülhamid Han’dır. Biz bu binayı tekrar hizmete açarak Abdülhamid Han’ın tuğrasını düştüğü yerden kaldırdık” diye konuştu. Binada meclis salonu, fuaye, başkanlık, toplantı odaları, konuk ağırlama salonu, hizmet birimleri, sanat galerisi, dışında kafeterya bölümü de oluşturuldu.

 

Beyoğlu Belediye Binası,Şişhane meydanında,İlk Belediye,Meşrutiyet ve Yolcuzade İskender Caddelerinin kesiştiği noktada yer almaktadır. Yapı,Eduard Blacque Bey’in ilk başkanlığı döneminde (1879-1883), İstanbul’da başka eserlerde de imzası olan mimar Giovanni Barborini tarafından inşaa edilmiştir. 

 

Prof. Dr. Altunbay: Tarihi ve simgesel

 

Altıncı Daire Beyoğlu bölgesinin ilk belediye binası olarak tarihi ve simgesel bir değer taşıyor. Bu yapıya sıradan bir 2. derece yapı gibi işlem yapmak onun değerine gerekli saygıyı göstermemek anlamına gelir.

 



 

19. yüzyıldaki gereksinimlerle bugünküler arasında kuşkusuz çok fark vardır. Yapının teknik olarak donanımının güncellenmesi ve benzeri taleplerin karşılanması, onun sahip olduğu değerlerle çelişmeden, zarar vermeden yapılmalıydı. Belki yeni çatı katı çağdaş bir ek olarak, eski resimlerdekinden daha estetik bulunabilir, ancak bu yapının yeni bir kimlik alması için yeterli bir gerekçe değil.

 



 

Doç. Dr. Kurugöl: Kimliğiyle bağdaşmıyor

 

Yapının restorasyon öncesi ve sonrasına ait fotoğraflar karşılaştırıldığında çağdaş koruma ve restorasyon ilkeleriyle bağdaşmayan bir uygulama ile karşılaştığımız anlaşılıyor.

 

Diğer yandan  tarihi yapının yanında ve  son katı üzerindeki ek kısım uygulamalarının söz konusu ilkeler doğrultusunca binanın tarihi kimliği ve çevresiyle bağdaşmadığını söylemek mümkün.

 



 

Bir neoklasik klasiği

 

Konumu itibariyle Haliç manzarasına hakim olan yapı,1960'lı yıllarda kaymakamlık olarak kullanılırken daha sonra belediye şube müdürlüğü olarak hizmet vermiştir.1984 tarihinden itibarense bina,Beyoğlu Belediye Başkanlığı olarak kullanılmaktadır.

 

FATİH VE BEYOĞLUNUN YENİ KADERİ OTELLEŞMEK 

 

Örneklerini Fatihte çokça gördüğümüz Fonksiyon değişikliklerini Beyoğlunda da görüyoruz, Tarihi eser binaların bulunduğu  Ticari alanlar, iş hanları, konutlar yapının orjinalliği deforme edilerek konaklama alanına dönüştürülüyor. 

Şişhanedeki Sarkuysan iş hanı günümüzde bu şekilde imar plan notları ciddiye alınmadan otele dönüştürülen Bu arada tarihi açtısı yok edilerek daha yüksek yeni bir çatı ile Tarihi binanın görünümü bozulduğu dikkate alınmıyor bile

 



İşte Beyoğlu'nda yapılacak otel yatırımları...

 

İstanbul'un gözbebeği Beyoğlu adeta otel istilasına uğruyor. 

Beyoğlu'nun tarihi binaları kapış kapış satılırken birçoğunda otel inşaatları başladı.

Şehrin kalbinin attığı Beyoğlu'nda bugüne kadar yapılan otel sayısı hayli fazla. Bunlardan biri Ciner Grup'un bölgede

açtığı İstanbul Park Otelleri. 

Eski Başbakan Tansu Çiller'in oğlu Mert Çiller'in de bölgede yatırım bedeli 23 milyon doları bulan Pera Rose, Pera Tulip ve Tulip City olmak üzere üç tane oteli bulunuyor. 

Bölgede eski futbolcu Emre Aşık da, Beyoğlu'nda 123 yıllık tarihi binayı 28 odalı bir butik otele dönüştürdü. Emre Aşık, Odda Hotel'i bu sene açtı.

Odda Hotel Balo Sokak'ta bulunuyor.

Emlak Rotası Dergisinden Şebnem Özçelik'in haberine göre 21 bin yatak kapasitesine sahip Beyoğlu'nun artan talebi

karşılayabilmesi için 30 bin ilave yatak kapasitesine ihtiyacı var.

Bölgede bulunan 19.yüzyıl Fransız mimarisine sahip Meşrutiyet Caddesi'ndeki 34 numaralı bina da, Miapera ismiyle

otel olarak hizmet vermeye başladı. Miapera Hotel 61 odadan oluşuyor.

Serdar Bilgili'nin otel projesi

Bölgeye otel yatırımı yapan isimler bununla da sınırlı değil. Ayrıca, Beşiktaş Kulübü eski başkanlarından Serdar Bilgili

Eski Amerikan Konsolosluğu'nu otel yapacak. Uzun süredir boş olan ve 5 dönüm içinde 3 ayrı bloktan oluşan bina,

şimdi Bilgili Holding bünyesinde 110 odalı çok özel butik bir otele dönüşecek. 40 milyon Euro yatırım yapılacak otelin

2012 Eylül'ünde açılması planlanıyor.

Dilek Holding Yönetim Kurulu Başkanı İskender Dilek ise, bölgede 133 odalı oteli otel açacak. 60 milyon dolar

yatırım bedeline sahip otelin 2012 Aralık'ta açılması planlanıyor.

Martı Otel İşletmeleri de Park Enerji şirketine ait 11 katlı binayı kiralayarak 300 odalı, 5 yıldız bir otel açacak. 2012

ilkbaharında açılması planlanan otel 22 bin metrekarelik alanda hayata geçecek.

Bölgede üstlendiği projelerle adından sık sık söz ettiren Galata A.Ş'den alınan bilgilere göre firma, Galatasaray

bölgesinde tarihi özellikli bir üçleme gerçekleştirmeye hazırlanıyor.

Ciner Sarkusyan Han'ı otel yapacak

Yine Bankalar Caddesi'ndeki Sümerbank Binası'nı 2010 yılında Simurg Turizm'in sahibi Timur Özdemir'den 9 milyon

dolara satın alan işadamı Yılmaz Ulusoy, binayı otele dönüştürüyor. Otel 2012'de hizmete açılacak. Beyoğlu'ndaki

tarihi yapılarla ilgilenen Ulusoy, buralarda butik otel açmak istiyor. Ulusoy'un hedefi 2015'e kadar 5 butik otel

13.07.2015 Beyoğlu'ndaki tarihi yapılarda otel inşaatları başladı

http://www.turizmdebusabah.com/haberprint/beyoglundaki­tarihi­yapilarda­otel­insaatlari­basladi­59435.html 2/2

açmak. Sarkuysan Han'ı almak için çok uğraşan Ulusoy, hanı Ciner Grubu'na kaptırdı.

Turgay Ciner'in sahibi olduğu Park Elektrik, Sarkuysan'ın Şişhane'deki binasını geçtiğimiz ağustos ayında 30.5 milyon

dolara satın aldı. Nizam Hışım'ın verdiği bilgiye göre tarihi Sarkuysan Han'ın kaderi de otel olmak.

 



 

İkinci derecede tarihi tescilli, Sivil mimarlık örneği bir bina 

 

Görkemli mimarisiyle dikkat çeken Sarkuysan Han, diğer adıyla Frej Apartmanı ikinci derece tarihi eser konumunda. 19’uncu yüzyıl sonlarında inşa edilen tarihi han, 11 katlı ve 3 bin 850 metrekare alana sahip.Tarihi hanın sahibi Sarkuysan, Darıca'ya taşıdıktan burayı boşaltmış. Geçtiğimiz ağustos ayında ilanla satacağını ya da kiraya vermek istediğini duyurmuştu.

http://www.turizmdebusabah.com/haberprint/beyoglundaki-tarihi-yapilarda-otel-insaatlari-basladi-59435.html

 

Frej Apartmanı (Freige Apartmanı), Şişhane’de(http://www.degisti.com/index.php/archives/6743), Bankalar Caddesi(http://www.degisti.com/index.php/archives/10356) ve Büyük Hendek Caddesi arasındaki  yapı adasının Şişhane Meydanı’na bakan ucundadır. Yapım tarihi net olarak bilinmeyen binanın, 19.yüzyıl sonunda ya da 20.yüzyılın başında inşaa edildiği tahmin edilmektedir. Altıncı Daire-i Belediye’nin(http://www.degisti.com/index.php/archives/3917) kurulmasından sonra yapılmış olmalıdır. Çelik Gülersoy binanın 1905’de ya da 1906’da yapılmış olduğunu söyler.

 

Apartman, arsasının konumu, büyüklüğü, görkemli ve kaliteli mimarisi ile çevresine hakim bir görünüş sergilemektedir. 19.yüzyılın son çeyreğinden itibaren İstanbul konut mimarlığında apartman tipolojisinin kullanılmaya ve yaygınlaşmaya başladığı bilinmektedir. Frej Apartmanı bu tipolojinin seçkin bir örneği olarak, Pera bölgesinin önemli yapıları arasında yer alır.

 

Arsası muhtemelen Galata(http://www.degisti.com/index.php/archives/19135) Surları’nın yıkımından sonra elde edilen ve sonra düzenlenip satılan kamu arazisi üzerindedir. Bölgenin eski planlarında, burada surlara ait bir kule kalıntısının bulunduğu görülmektedir.

 

 

Frej apartmanı, kenarları yaklaşık olarak 26m, 10m, 35m, 10m olan 600m2 lik bir taban alanına sahip, iki bodrumu ve zemin üstünde altı katı olan büyük bir yapıdır. Bankalar Caddesi’ne doğru eğimi nedeniyle bu cephesi bir kat fazladır. Düzgün yamuk biçimli arsada, simetrik bir plan şeması uygulanmıştır. Kuzeydoğu cephesinin ekseninde yer alan giriş, geniş basık kemerlidir. Bir çift yivli pilastrın çerçevelediği kapısı, geniş bir antreye, sonrasında da beş basamakla ulaşılan merdiven holüne açılmaktadır. “U” biçimindeki merdivenin ortasına asansör yerleştirilmiştir. Normal kat planlarında, köşelerdeki çokgen alanlar dışında cephelere yerleştirilen dikdörtgen veya kare planlı salon veya odalardan oluşan bir çevre dizisi vardır. Ortada kalan hacimler ise aydınlık veya bacalar etrafında örgütlenen servis veya sirkülasyon alanları olarak tasarlanmıştır. Köşelerdeki çokgen salonların, arkalarındaki çokgen hollerle birlikte çevreye açılımı, özgün bir mekan düzenlemesine olanak vermektedir.

 

sishane

 

Apartmanın en önemli mimari özelliği, yüksek düzeyde kalitesidir. Bina cephede üç bölüm olarak düzenlenmiştir. Alttaki ilk bölüm olan giriş katı, özgün çizgilerini malzemesini ve dekorasyonunu yitirmiştir. İkinci bölüm, girişin üzerinde tüm kitlede yaklaşık 1m kadar bir çıkma ile genişletilmiş, dört kat yüksekliğinde ve üstte bir kornişle sınırlanmış olan bölümdür. Bu bölümün ilk üç katı, dekoratif düzenlemelerle zenginleştirilmiş ve bir tür  piano nobile(İtalyanca, “asil kat” veya “asil düzeyi”) olarak biçimlendirilmiştir.Meydana bakan kuzeydoğu cephesinin dört aksı, duvar yüzeyinden hafifçe öne çıkarılmış ve adeta büyük bir dekoratif pano olarak düzenlenmiştir. Burada iç içe geçmiş iki birimden oluşan bir kompozisyon vardır. Birincisi üstte geniş kemerlerle sonlanan, kenarları yivli pilastrlarla tutulmuş cephe birimidir. Pilastrlar,  üstte güçlü plastik görünümleri olan barok konsol öğeleriyle başlamakta, altta daire biçimli artnouveau bir madalyonla bitirilmektedir. Konsol öğelerini, üstte dördüncü kat balkonunun artnouveau motifli korkulukları birbirine bağlar. Bu çerçevenin içindeki  kemerli açıklıkların her birine, ince ve yüksek kolon çiftleri üzerinde barok kemerli tablalar ve heykel grupları yerleştirilmiştir. İki kat yüksekliğindeki yuvarlak kolonların, başlıkları artnouveau üslubunda ve bitkiseldir. Barok tabla üzerine simetrik olarak yerleştirilmiş heykeller genç erkek çocuk figürleridir.Binanın doğu ve batı cepheleri daha sadedir. Yalnızca konsol ve yivli pilastrlardan oluşan düşey bantlar kullanılmıştır. Düz ve sade pencereler dikdörtgen biçimlidir.Üstlerinde jugendstil motifli şeritleri olan birer tabla vardır. Dördüncü katta kuzeydoğu cephesi geriye çekilerek, boydan boya balkon yapılmış ve köşelerde de dairesel planlı hacimlere dönüştürülmüştür.

 

Cephenin üçüncü bölümü, düz bir kornişten sonra başlar. Bu kattaki pencereler kemerlidir ve belli belirsiz at nalı biçimindedirler. Kemerler iri kartuşlarla vurgulanmıştır.Duvar yüzeyi balık sırtı biçiminde kaplanmış ve düz bir kornişle bitirilmiştir. Köşeler yine daire planlıdır ve üstte Orta Avrupa barok üslubuna özgü yüksek ve kulemsi bir eğrisel örtüyle bitirilir. Büyük barok madalyonlar, girland vb. dekoratif öğeler, binanın yüksekliğini ve görkemliliğini arttırmaktadır.

 

1983 yılında Sarkuysan(SARraf, KUYumcu ve SANatkar kelimelerinden türetilen Sarkuysan Elektrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret A.ş.) tarafından satın alınan Frej Apartmanı, ikinci grup tarihi eser sayılmış, 1987-1989 arasında içi tamamen sökülüp, yıkılarak cephesi askıya alınmış ve içine yepyeni bir çelik strüktür yerleştirilerek yenilenmiştir. Bu çalışmalar sırasında cephenin özgünlüğü ve malzeme korunsa da, içeride, giriş, kat planları özgün kartonpiyer tavan dekorasyonları kapılar vs gibi ayrıntılar yok edilmiştir. 20 yıl Sarkuysan’ın yönetim binası olarak kullanılan bina, sonrasında satışa çıkarılmıştır.

 

Frej_Apartmani_Istanbul

 

Kaynakça:

Batur Afife,”Frej Apartmanı”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul1994, s.338,339