AKM'ye Cami Formatında Düzenleme

İktidarın Taksime cami projesi  Çağdaş düşünce kuruluşları ile gerilen ilişkilerin odağında Taksim ve Çevresi gündemini koruyor.

Gerçekten bir ihtiyaç olan Taksime Cami projesi, Çeşitli nedenlerle ertelenme zorunda kalınca, cami projesine inat, AKM, Atatürk Kültür Merkezi restorasyon gerekçesi ile kapatıldı.

İktidar bu ara Taksim topçu kışlasını ihya etmeye girişti, Bu girişim hala davaları süren Gezi olaylarına sebep oldu.



Ulusal ve Uluslararası kuruluşlar nezdinde tartışma konusu olan Taksim ve çevresindeki dönüşümler tarihi ve doğal dokunun bozulmasına sebep olmaya devam ediyor.

Tarlabaşı projesi ile Tarihi bir semt betonarmeye dönüştürülerek Bir Rant projesinin ortaya çıkarıldığını görüyoruz. Taksim meydanına topçu kışlası gerekçesi ile yapılmak istenen dev bir AVM, 1945 den sonra şehir parkı olarak belirlenen Maçka-Taksim parklarının çoğunluğu ranta dönüştürülerek yapılaştırıldı, şimdi son kalan alanlar ranta kazandırılmaya çalışılıyor.



Üç yıldır bir ses çıkmayan AKM ve Topçu kışlası projelerinden ilk ses geldi, Dünyaca ünlü bir firma AKM için bir proje yaptı, Proje ödül bile aldı, Projeyi sipariş edenin adı ise gizli!, 

Chicago ve Beijing'de ofisleri bulunan Adrian Smith& Gordon Gill Architecture'ın yaklaşık sekiz yıldır kapalı olan Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi'nin yerine yaptığı 'İstanbul Kültür Merkezi' adlı proje, World Architecture News'ın düzenlediği WAN Ödülleri'nde Geleceğin Kamu Binaları kategorisinde birinci seçildi... 

Kim tarafından sipariş edildiği bilinmeyen gizemli projenin görselleri internette ortaya çıktı.

2000’li yılların ortalarından bu yana ‘Yıkılsın mı yıkılmasın mı?’ tartışmaları süren İstanbul Taksim’deki Atatürk Kültür Merkezi, bilindiği üzere İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın 16 Mayıs 2008’de verdiği konserden beri yaklaşık sekiz yıldır kapalı. 

Kasım 2007’de İstanbul 2 No’lu Koruma Kurulu tarafından 1. derece kültür varlığı olarak tescil edilen (yani yıkılsa bile yerine aynısı yapılmak zorunda) AKM’de 2012 yılında başlayan restorasyon çalışmaları Mayıs 2013’te durdurulmuştu. 

Mayıs 2013’ten bu yana kaderine terk edilmiş halde kapalı duran AKM, şimdilerde internette dolaşan bir projeyle yeniden gündemde. Zira Chicago ve Beijing’de ofisleri bulunan Adrian Smith& Gordon Gill Architecture’ın AKM’nin yerine yaptığı ‘İstanbul Kültür Merkezi’ adlı proje, World Architecture News’ın düzenlediği WAN Ödülleri’nde Geleceğin Kamu Binaları kategorisinde birinci seçildi. Kim tarafından sipariş edildiği bilinmeyen gizemli projenin görselleri ise internette ortaya çıktı.



World Architecture News internet sitesinde yer alan habere göre Washington DC’deki Constitution Gardens, Budapeşte’deki Macar Müziği Merkezi, Esbjerg Danimarka’daki GAME StreetMekka, Bodo, Norveç’teki Kültür Evi ve Taypey Sanat Müzesi tasarımları arasından birinci seçilen ‘İstanbul Kültür Merkezi’ projesi, jüri tarafından ‘çok yönlülüğüyle' birinci seçildi. 

Proje imajlarına bakılırsa AKM ve hemen yanındaki otoparkı da kapsayan ‘İstanbul Kültür Merkezi’nin tanıtımında ise “Politik gösterilerin de merkezi olan, modern İstanbul’un kalbinde, metro ağlarına yakın, büyük bir turist ve eğlence merkezi olan ve restoran, mağaza ve otelleriyle ünlü Taksim Meydanı’nda...” ifadelerine yer verildi. 

Adrian Smith & Gordon Gill Architecture’ın web sitesinde ise merkezin içeriği “Bir opera salonu, bir tiyatro ve sinemadan oluşacak birbirlerine entegre edilmiş kültür binaları” şeklinde tanıtılıyor. 

Smith & Gill Architecture şirketine mail üzerinden projenin davet üzerine mi yapıldığını, eğer öyleyse davetin hangi kişi ya da kurum tarafından yapıldığı sorulmuş lakin olumlu/olumsuz bir cevap verilmemiştir. Şirketin sitesinde bulunan projenin PDF formatında ise, müşteri bölümünde 'gizli' ibaresi bulunuyor.

CHP İSTANBUL MİLLETVEKİLİ GÜLAY YEDEKCİ; ‘AKM’NİN YIKILARAK İSTANBUL KÜLTÜR MERKEZİ ADIYLA İNŞA EDİLECEĞİ DOĞRU MUDUR?’ ‘İKTİDARINIZIN KÜLTÜR VE SANATLA İLGİLİ POLİTİKASI NEDİR?’ DİYE SORDU.

İstanbul'un en önemli kültür ve sanat mekânı niteliğinde olan Atatürk Kültür Merkezi, Türkiye’nin en önemli opera ve bale merkezidir. 2005 yılında, binanın ekonomik ömrünü tamamlamış olduğu gerekçesiyle dönemin Kültür Bakanı tarafından yıkılması önerilen merkez, sanat ve mimarlık ve sivil inisiyatiflerin yoğun tepkisi üzerine Kasım 2007’de İstanbul 2 No’lu Koruma Kurulu tarafından 1. grup kültür varlığı olarak tescillendi ve yıkımı gerçekleşmedi.

İstanbul Taksim’de bulunan Atatürk Kültür Merkezi, kurul kararlarına rağmen hiçe sayılan girişimler kabul edilmemiş ve rölöve projelerine uygun olarak hazırlanan tamirat ve tadilat projesinin gerçekleştirilmesine ilişkin hususlar TMMOB Mimarlar Odası ve Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerinin de katılımıyla karara bağlanıp tutanak altına alınmıştır. Mimarlar Odası 29.11.2011 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü'ne yazdığı yazıda "Atatürk Kültür Merkezi gibi önemli bir yapının yaşatılması ve kullanılarak gelecek kuşaklara aktarılabilmesi" için mutabakata varılan hususlar dikkate alınarak gerekli hazırlıkların yapılması ve 2012 yılı içerisinde, işin ihalesinin yapılarak İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nin tamirat ve tadilatının tamamlanmasının..." planlandığının belirtilmesinin üzerinden üç buçuk yıl; anılan yazıda ihaleye çıkılacağı belirtilen tarihin (2012) üzerinden ise iki yıllık bir süre geçmesine karşın tescilli kültür varlığının bozulmasına, tahrip olmasında ısrar edilmektedir.

2008’de boşaltılmasının üstünden 8 yıl geçmesine rağmen Atatürk Kültür Merkezi’ne tek bir çivi dahi çakılamamıştır. Bakanlık, restorasyonun durdurulması veya başlama tarihi ile ilgili herhangi bir bilgi vermemektedir. Gezi Parkı olaylarından sonra da çürümeye bırakılan Atatürk Kültür Merkezi yıpranmaya ve çürümeye terk edildiği düşünülmektedir. Buraya bir çivi çakılsa, koruma kurulu kararı olması gerekmektedir. İçeride ciddi anlamda bir tahribat yapılmıştır.

Tüm bunlar yaşanırken bugün haber sitelerinde görülmüştür ki; Adrian Smith& Gordon Gill Architecture’ın Taksim’deki Atatürk Kültür Merkezi’nin yerine yaptığı ‘İstanbul Kültür Merkezi’ adlı proje, World Architecture News’ın düzenlediği WAN Ödülleri’nde ‘Geleceğin Kamu Binaları’ kategorisinde birinci seçilmiş ve internet sitesine de projenin görselleri konulmuştur. Tanıtımında ise “Politik gösterilerin de merkezi olan, modern İstanbul’un kalbinde, büyük bir turist ve eğlence merkezi olan ve restoran, mağaza ve otelleriyle ünlü Taksim Meydanı’nda...” ifadeleri yer almıştır.

Buna bağlı olarak;

1-            Bu projeyi hangi kurumlar veya kimler bu şirketten hazırlanmasına istemiştir?

2-            Bu bağlamda, bazı gazetelerde korsan AKM adıyla yapılan haberlerde AKM’nin yıkılarak İstanbul Kültür Merkezi adıyla inşa edileceği doğru mudur?

3-            Cumhuriyet tarihimizin önemli yapılarından biri olan AKM atıl bir halde bırakılıp, etrafı güvenliksiz bölge haline getirilip yerine ekonomik kaygılarla başka bir yapı mı yapılmak isteniyor?

4-            İktidarınızın kültür ve sanatla ilgili politikası nedir?

5-            İktidarınız döneminde kaç opera, kaç bale ve kaç tiyatro merkezi yapılmıştır?

6-            AKM’deki restorasyon çalışmalarını hangi gerekçe ile durdurdunuz?

7-            AKM’nin içerisindeki tahribat ne durumdadır?

8-            Basında adı çokça geçen bir vakfın vermiş olduğu 30 milyon TL’lik sponsorluk parası nasıl değerlendirildi mi? Binanın onarımı için nereye ne kadarı harcandı?

9-            AKM ile ilgili yapılan ihaleler hangi aşamada?

10-         AKM’ye ayrıldığı söylenen 90 trilyonluk bütçe bir fona mı kaydırıldı? Eğer öyleyse hangi gerekçeyle hangi fona kaydırıldı?

11-         AKM şu anda hangi durumdadır? Binanın içi boşaltılmışımdır? İçerideki tefrişat ve kıymetli demirbaş ne durumdadır?

12-         AKM için, dönemin Kültür ve Turizm Bakanı,“2012 yılında yapılan ihaleyi takiben Mayıs ayında tadilat ve onarım işlemlerine başlanmıştır” demiştir. Akıbeti bir türlü belli olmayan, binanın durumu hangi aşamadadır?​

Saygılarımla

Yrd. Doç. Dr. Gülay YEDEKCİ  | Y.Mimar​

CHP İstanbul Milletvekili