Dünya Merkezi Tarihi Böyle Yok Ettik
Sultan Mehmet han zamanından kalma 540 yıllık Muratpaşa camii ve külliyesi içindeki tarihi hamam böyle yok edildi. Yıllar sonra Aksaray metrosu uzantısı yapılırken toprak altında kalan bölümleri ortaya çıktı
25 Mayıs 2018 - 10:06
Aksaray Metrosu yanındaki ek metro inşaatı kazısında İstanbul’un fethinden sonra inşa edilen ilk Osmanlı hamamının kalıntıları ortaya çıktı. Arkeoloji Müzesi yetkilileri, kalıntıların üstünün kapatılarak korumaya alındığını bildirdi. Ünlü sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi Eyice, hamamın, iki simetrik kubbesiyle günümüze kalan Murat Paşa Cami külliyesi içinde yer almasına rağmen Vatan Caddesi’nin yapımı için Adnan Menderes döneminde yıkıldığını ve kalıntıların altında Bizans döneminden kalan mozaiklerin de bulunduğunu vurguladı.
Ünlü sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi Eyice; Aksaray’daki Murat Paşa Camisi ve külliyesi içinde yer alan Murat Paşa Hamamı’nın, İstanbul’un fethinden sonra yapılan ilk hamam olduğunu vurguladı. Eyice, külliye kapsamında yer alan medrese, imaret ve çifte hamamın 1956’da Adnan Menderes döneminde Vatan ve Millet caddeleri’nin yapımı sırasında yıktırıldığını söyledi.
Fatih Sultan Mehmet’in paşalarından Has Murat Paşa tarafından yaptırılan İstanbul’un Aksaray semtindeki Vatan ve Millet Caddeleri’nin kesiştiği noktada yükselen Murat Paşa Camisi’nin devamı olan kayıp Murat Paşa Hamamı’nın kalıntılarına, geçtiğimiz günlerde iş makineleriyle açılan bir çukurda rastlandı.
1950’lerde Başbakan Adnan Menderes hükümetinin Vatan ve Millet caddelerini yaptırmasına kadar ayaktaydı.
Yıkılan hamam ve külliye binalarına ait molozların, yine o dönemde yapılan sahil yoluna döküldüğünü anımsatan Eyice, “Dönemin İmar Bakanı, hamamı sahil yoluna serdiğini, isteyenlerin oraya gidip hamama bakabileceklerini söyleyerek bu tarihi yapıyı dalga konusu etmişti “dedi.
Hamamın o dönemde yıkılmasına rağmen günümüze kadar gelen kalıntısında, hamamlarda bulunan “cehennemlik” denilen bölümün caddenin altında kaldığına dikkat çekti. Eyice,. “cehennemlik” adı verilen bu bölümün altında da Bizans dönemine ait mozaiklerin olduğunu vurguladı.
İstanbul Arkeoloji Müze Müdür Yardımcısı Zeynep Kızıltan da Aksaray’daki metro kazısı çalışmaları sırasında hamam kalıntısının belirlendiğini söyledi. Kızıltan, hamamın Anıtlar Kurulu kararıyla koruma altına alındığını vurguladı. Hamamın üstünün, öncelikle “jeoseklitil” denilen malzemeyle kaplandığının belirten Kızıltan, daha sonra dere kumu ve çakılıyla örtüldüğünü vurguladı.
HALİÇ POSTASININ DİĞER AKSARAY YIKIMLARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ
Ünlü sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi Eyice; Aksaray’daki Murat Paşa Camisi ve külliyesi içinde yer alan Murat Paşa Hamamı’nın, İstanbul’un fethinden sonra yapılan ilk hamam olduğunu vurguladı. Eyice, külliye kapsamında yer alan medrese, imaret ve çifte hamamın 1956’da Adnan Menderes döneminde Vatan ve Millet caddeleri’nin yapımı sırasında yıktırıldığını söyledi.
Fatih Sultan Mehmet’in paşalarından Has Murat Paşa tarafından yaptırılan İstanbul’un Aksaray semtindeki Vatan ve Millet Caddeleri’nin kesiştiği noktada yükselen Murat Paşa Camisi’nin devamı olan kayıp Murat Paşa Hamamı’nın kalıntılarına, geçtiğimiz günlerde iş makineleriyle açılan bir çukurda rastlandı.
1950’lerde Başbakan Adnan Menderes hükümetinin Vatan ve Millet caddelerini yaptırmasına kadar ayaktaydı.
Yıkılan hamam ve külliye binalarına ait molozların, yine o dönemde yapılan sahil yoluna döküldüğünü anımsatan Eyice, “Dönemin İmar Bakanı, hamamı sahil yoluna serdiğini, isteyenlerin oraya gidip hamama bakabileceklerini söyleyerek bu tarihi yapıyı dalga konusu etmişti “dedi.
Hamamın o dönemde yıkılmasına rağmen günümüze kadar gelen kalıntısında, hamamlarda bulunan “cehennemlik” denilen bölümün caddenin altında kaldığına dikkat çekti. Eyice,. “cehennemlik” adı verilen bu bölümün altında da Bizans dönemine ait mozaiklerin olduğunu vurguladı.
İstanbul Arkeoloji Müze Müdür Yardımcısı Zeynep Kızıltan da Aksaray’daki metro kazısı çalışmaları sırasında hamam kalıntısının belirlendiğini söyledi. Kızıltan, hamamın Anıtlar Kurulu kararıyla koruma altına alındığını vurguladı. Hamamın üstünün, öncelikle “jeoseklitil” denilen malzemeyle kaplandığının belirten Kızıltan, daha sonra dere kumu ve çakılıyla örtüldüğünü vurguladı.
HALİÇ POSTASININ DİĞER AKSARAY YIKIMLARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ
YORUMLAR
8 bin yıllık tarihi yarımada kentsel dönüşüme açılıyor
İBB, dünya mirası Tarihi Yarımada'yı sil baştan değiştiriyor. İBB’nin belirlediği 22 adet “kentsel dönüşüm fırsat alanı”ndan biri olan Tarihi Yarımada’daki siluet kararları ve imar hakları kentsel dönüşümün önüne açacak şekilde yeniden planlanacak
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü, 22 Mayıs 2018 günü “Tarihi ve kültürel miras alanlarında kentsel dönüşüm planlama yaklaşımı geliştirilmesine yönelik analitik etütlerin yapılması” hizmet alımı ihalesine çıkıyor. İhaleye ilişkin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Gerekçe Raporu”, İBB’nin İstanbul'un 8000 yıllık geçmişine tanıklık eden farklı kültür ve imparatorlukların izlerini taşıyan Tarihi Yarımada’yı kentsel dönüşüme açma planlarını da ortaya koymuş oldu. İBB, bu ihale ile Tarihi Yarımada için hazırlanacak kentsel dönüşüm planlarına referans olacak verileri toplayacak.
22 fırsat alanı
İhalenin “Gerekçe Raporu”nda, İBB'nin 2015-2019 Stratejik Planı doğrultusunda 39 ilçe için kentsel dönüşüm perspektifiyle hazırlanacak planlara altlık oluşturmak üzere analitik veri hazırlamak üzere 15 Şubat 2016'da bir ihale düzenlendiği hatırlatıldı. Bu çalışma kapsamında “İstanbul Kentsel Dönüşüm Master Planı”nın hazırlandığı ve 22 adet “Kentsel Dönüşüm Fırsat Alanı” tespit edildiği belirtildi.
Siluet ve imar hakları yeniden "irdelenecek"
Raporda, 22 adet “Kentsel Dönüşüm Fırsat Alanı”ndan biri olan, tarihi ve kültürel miras alanı olma özelliğine sahip Tarihi Yarımada için kentsel dönüşüme yönelik üst ölçekli planlama yaklaşımlarının, uygulamaya geçişi kolaylaştıracak alt ölçekli planlama çalışmalarına aktarılması imkânı verecek ara ölçekte, siluet kararlarının uygulamada yarattığı sorunlar açısından yeniden irdeleneceği bir etüt çalışması için bu ihalenin düzenlendiği vurgulandı. Bu iş kapsamında mevcut siluet kararları ile birlikte mekânsal dönüşümü mümkün kılacak imar haklarının yeniden irdeleneceği, kentsel dönüşüme yönelik bütüncül bir yaklaşım geliştirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.
“Hassas Dönüşüm”
Raporda “UNESCO'nun dünya mirası olarak ilan ettiği bölgeler dahil stratejik tarihi varlıkların üstün evrensel değerleri üzerindeki etkilerini gözeten kentsel dönüşüm projeleri ile ilçenin siluetinin nasıl güçlendirilip korunabileceği ele alınırken aynı zamanda alan içindeki hassas kentsel dönüşüm sürecine rehberlik edecek plan yaklaşımı şemaları elde edilmesi hedeflenmektedir” denildi.
Yol haritası çizilecek
İhale şartnamesine göre yapılacak etüt çalışması kapsamında öncelikle mevcut ve önerilen siluet kararlarını irdeleyerek Tarihi Yarımada'nın bütünü için 1/5000 ölçekli planlara referans olmak üzere “Tarihi Yarımada Kentsel Dönüşüm Planlama Yaklaşımı” belirlenecek. Sonrasında belirlenecek farklı kentsel karakterde 5 adet, 1/1000 ölçekli planlara referans olmak üzere kentsel dönüşüm şemaları, tasarımları ve uygulama yol haritaları geliştirilecek.
470 gün sürecek
3 aşamadan oluşacak bu çalışmaların 470 günde tamamlanması planlanıyor. Birinci aşamada Tarihi Yarımada'nın tamamında kentsel dönüşüm yaklaşımının belirlenmesi için ön araştırma yapılacak, veriler toplanacak ve analizler hazırlanacak. İkinci aşamada Tarihi Yarımada'da kentsel dönüşüm planlama yaklaşımı belirlenerek mekânsal ve strateji kararlar geliştirilecek. Sit ve koruma kararları, siluet, mülkiyet analizi yapılarak kentsel dönüşüm rehberi hazırlanacak. Üçüncü aşamada sonuç çalışması yapılacak. Bölge ile ilgili daha önce yapılmış planlama ve işletim modeli çalışmaları ile bu çalışma kapsamında elde edilen verilerin birlikte değerlendirildiği bir sonuç kitabı hazırlanarak 100 adet basılacak. Web tabanlı interaktif sunum ve animasyon film yapılacak.
Özlem GÜVEMLİ
Sözcü / 1 Mayıs 2018, Salı