İSTANBUL - Tulumbacılar - 1920

Bu yangınlarda bazen sekizde birini, bazen dörtte birini, bazen yarısını kaybetmiştir. Şehrin simasını değiştiren, saraylar, konakları, hanları, hamamları, çarşıları, ecdat yadigâr abideleri, nice bin sanat eserini, Türk İrfanının ve tarihinin hazineleri olan Kütüphaneleri, milyarları milyarlarca defa aşan maddi kıymet değerinde milli servet bir çırpıda yutup yok eden ateş facialarına karşı ilk koruyucu tedbir, ancak 18. yüzyılın ortalarına doğru Lâle Devrinin padişahı III. Sultan Ahmet'in büyük Veziri Nevşehirli Damat İbrahim Paşa tarafından yeniçeri asker ocağına bağlı bir tulumbacı ocağı kurulmasıyla alınmıştır. Ondan evvel geçen iki yüz yetmiş yıl boyunca yangınlar, semt semt asayiş ve inzibatı için kurulmuş yeniçeri kolluları “Karakollar” neferleri ile halk tarafından söndürülmüştür. (Reşat Ekren KOÇU)

 

İLK TULUMBACI

 

18. yüzyılın başlarına kadar yangın tulumbası bilinmiyordu. Yangın sarnıçlarından taşınan suyu dökerek söndürülmeye çalışılıyordu.

 

Ailesiyle beraber İstanbul'a gelerek İslam Dinini kabul eden Davud Gerçek adını alan bir Fransız Mühendisi 1717 senesinde Tersane önünde demirli bir geminin yandığını görmüş, sık sık çıkan yangınların İstanbul'da büyük tahribat yaptığını da dinlemiş, bu afete karşı bir yangın tulumbası icat etmiş, aynı yıl içinde Tüfekhanede çıkan büyük bir yangına tulumbasını alarak koşmuş, etrafına toplanan gençlerin de yardımı ve o tek tulumbasıyla bulunduğu noktada ateşi tutmuştu.



 

O devrin adetince yangınlara Sadrazamlarda giderdi; İbrahim Paşa da yan-gına gelmiş, Davud Gerçek'in tulumbası ile ateş söndürmekteki hizmetini görmüş, onu “Tulumbacı Ağası" tayin ederek yeniçeri ocağına bağlı bir tulumbacı teşkilatının kurulmasını emretmişti. 

 

İstanbul’da çıkacak yangınlara karşı görevli olan bu yeni asker ocağının efradı hepsi tavuna gençler olan acemi olanları arasından seçilmiştir. Acemi oğlanı, yeniçeri namzetlerine verilmiş olan isimdir. Her yeniçeri kolluğuna bir yangın tulumbası konmuş ve kolluklara tulumba ile 10 - 12 nefer de tulumbacı yerleştirilmişti.