Bugun...


Dönüşümün Kıskacında Fener
Fatih ilçemizin eski nahiyesi Fener şimdi Balat mahallesi sınırlarında adı silinmiş mahallelerimizden biridir. FENER BALAT AYVANSARAY YUKARIDA TEVFİKİ CAFER, MOLLAŞKI, ATİKMUSTAFAPAŞA VAHŞİ BİR DÖNÜŞÜMÜN PENÇESİNDE VERECEĞİ SON NEFESİ BEKLİYOR

facebook-paylas
Tarih: 22-10-2019 12:39
Dönüşümün Kıskacında Fener
+ -

Fener, İstanbul'un Haliç kıyısındaki tarihi semtlerinden biridir. Eminönü istikametinde Ayakapı,Cibali,Unkapanı. Eyüp istikametinde Balat, Ayvansaray'ın bulunduğu semtin en önemli özelliği, Rum Ortodoks mezhebinin merkezi olan İstanbul Patrikhanesi'nin 1601 yılından bu yana burada Ayios Yeoryios (Aya Yorgi) Kilisesi'ne yerleşmiş olmasıdır. 
Ayrıca Bulgar (Stefan Sveti) Kilisesi, Dimitri Kantemir veya Vlah Sarayı, Kanlı Meryem Kilisesi veya Panayia Muhliotissa Kilisesi, Tur-i Sina (İoannes Prodromos Kilisesi), Kırmızı Mektep (Fener Rum Lisesi) ve II. Mehmed (Fatih) döneminde yapıldığı sanılan Fenerkapısı Mescidi semtin önemli yapılarıdır. 

Bizans döneminde burada, Haliç kıyısında bulunan bir fener semtin Fanarion adıyla anılmasına neden olmuştur. O dönemde Haliç surlarından semte girmek için kullanılan kapıya Porta Fari (Fener Kapısı) denilmekteydi. 
Bu kapı bugün mevcut değildir. 
Fener'de Osmanlı ve Cumhuriyetin ilk döneminde Rumlar oturuyordu. 
Osmanlı devlet yönetimi Fenerli Rumlardan yöneteci olarak yararlanıyordu. 
Fenerli Rumlar Osmanlı Hariciye Vekaleti'nde yüksek mevkilere kadar getirilmişlerdir. 18. ve 19. yüzyıllarda Fener sahillerinde varlıklı Rum ailelerin yalı konakları bulunuyordu. 

20 yüzyılın başında semt  gayrimüslimlerin oldukça yoğun oturduğu bir semtti 
6-7 Eylül 1955 olayları, 1962 Kıbrıs olayları nedeniyle 1964 yılında yürürlükten kaldırılan karşılıklı göç antlaşması(Türkiye ile Yunanistan arasında 1932 de Atatürk ile Venizelos arasında imzalanan Seyr-ü Sefayin Anlaşması'nın iptal edilmesine karar verdi.), 1974 Kıbrıs harekatı nedeniyle Hristiyan Rum ailelerden oluşan önemli bir nüfus Yunanistan veya Avrupaya göç etti.  

Fener ve çevresindeki Müslüman aileler genellikle Karadeniz kökenliydiler. 
Bugün Fener’de Rum ve diğer gayrimüslim nüfus yok dencek kadar azdır. Semtte 1908yılın da çıkan yangınlardan sonra ızgara planlı bir sokak yapısında, kagir evlerden oluşan bir doku oluşmuştur. Bugün harap haldeki bu yapıların küçük bir bölümü Avrupa Birliğinin 8 milyon Euro hibe desteğiyle onarıldı. 1930'lu yıllardan sonra semtin Haliç kıyısı fabrikalarla dolmuş, ancak bu yapılar 1984-1989 arasında İstanbul Büyükşehir Belediye başkanlığını yapan Bedreddin Dalan tarafından yıktırılarak bugünkü sahil yolu açılmıştır.

Günümüzde Fatih belediyesinin hayata geçirmeye çalıştığı Fener-Balat-Ayvansaray-Mollaşkı- Atikmustafapaşa mahalleleri rehabilitasyon (Dönüşüm) projesi Semt halkının açtığı itiraz davaları sonucu Proje iptal edilmiş, Bundan sonra Fatih belediyesinin iki ayrı acele kamulaştırma kararı halkın itirazı sonucu idare mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Febayder derneğinin el değiştirmesi sonucu mahallenin sivil direnişi kırılmış, Fatih belediyesinin Danıştay itirazı kabul edilmiş Söz konusu proje 8 yıl sonra onanmıştı, Bu projeye süresi içinde itiraz yapılmayarak kesinleşmiştir.
GAP inşaatın 12 yılda başlayamadığı Fener Balat Ayvansaray Yenileme projesi, GAP'tan alınarak Kolin gurubuna verilmiş, Kolin gurubu mevcut projeye itiraz ederek projenin revize edilmesini (Yeşil alanların imara açılmasını, 2. Derece SMÖ bazı binaların tescilinin kaldırılmasını, 1983 Sonrası Dalan dönemi hukuksuz yıkılan sahil kesiminin imara açılması için koruma kurumuna başvurduğunu biliyoruz) Bu taleplerin nasıl karşılandığı, Kabul veya ret edilip edilmediği konusunda bir bilgiye ulaşamadık, Bilinen o ki günümüzde oldukça rağbet gören tarihi semtin Tarlabaşı 365 projesinde olduğu gibi modernize edilmesine birçok kurum STK temsilcileri yoğun tepki koyması kaçınılmaz, Bilhassa sahilin imara açılması, Fener Ayvansaray arası sahil yolunun yer altına alınması akıl almaz girişimler, Surların üzerine binaların 8 kata kadar dev binaların yapılması sonucu Dünyanın bu sanatsal ve kültürel katliama sessiz kalmayacağı aşikar.
Fener-Balatın yerlisi olarak ne olacağını bizlerde merakla bekliyoruz




Kaynak: FATİH HABER

Editör: ABDULLAH GÖZAYDIN



YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER HABERLER
FOTO GALERİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
YUKARI