Bugun...
Kût'ül-Amâre Felahiye savaşında dedem İbrahim efendi


Abdullah Gözaydın Fatih'in Demokratik Geleceği
fatihten@gmail.com
 
 
facebook-paylas
Tarih: 30-10-2019 23:19
Balkan Savaşları, !.
Dünya Savaşı,
Çanakkale savaşı ve Kurtuluş savaşında Osmanlı dönemi Müslüman Türklerin şehid kayıt defterlerinin birçoğu günümüze gelmedi,
Ya tutulmadı, yada bir şekilde imha edildi.

şehid defteri mevcut olupta henüz tercüme edilmeyenler olduğunu yeni öğrendik.
Akıbeti hakkında resmi bilgimiz olmayan Ahmet oğlu İbrahim dedemizin Bağdat yakınlarında Kut'ul Amare savaşında Felahiye muharebelerinde şehid olduğunu 2009 yılında öğrenebildik.
Dileriz bütün şehidlerimizin mezarını bulmak mümün değilse bile resmi kaydını en yakın zamanda öğreniriz.

Büyük dedem Ahmet efendinin 4 oğlu vardı. 

Ahmet oğlu Hasan, D:1871 - Ö:20.09.1939, 
Ahmet oğlu İbrahim, D: 1874 - Ö:03.04.1916,
Ahmet oğlu Mehmet, D:1879 - Ö:15.06.1918,
Ahmet oğlu Abdullah, D:1881 Ö: 18.05.1916,
 
 
Hasan Dedemin kardeşlerinden  İbrahim 1916 Felahiye savaşında şehid oldu.
Ölüm tarihleri nüfus kaydına geçmiş olmasından dolayı Kayıp değiller, Abdullah'ın Balkan savaşlarında öldüğünü biliyordum, Mehmet 39 yaşında, Abdullah 35 yaşında, İbrahim 42 yaşında vefat ettiler.
Hepsi evlenmiş Abdullah ve Mehmet Boşanmış, Çocukları varmı bilmiyoruz (Nüfusta görülmüyor)
İbrahim dedemiz gibi Mehmet ve Abdullah dedemizinde yeni ortaya çıkacak bir şehit defterinde adlarını göreceğimizi umuyorum.
Hepsinden Allah razı olsun, merhametiyle muamele eylesin, Bizleride onlara layık torunlar eylesin İnşaallah..
 
TDK; DERLEME SÖZLÜĞÜ (TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARI SÖZLÜĞÜ)
Tirin:Sağlam, Güçlü
TDK; GÜNCEL TÜRKÇE SÖZLÜK
Koz:Ceviz, Sert
Sülale adı; "Tirinkoz", Sağlam + Güçlü, Sert + İnatçı Anlamında kullanılmaktaydı
 
 
Kût'ül-Amâre Felahiye savaşı
Kut Muharebesi olarak da bilinir. Dicle Nehri kıyısında Kut'ül Amare şehri yakınlarında konuşlanmış İngiliz ve müttefiklerinin kuşatılmasıyla başlayan muharebe, kasabanın Osmanlı Ordusu tarafından ele geçirilmesi ve İngiliz birliklerinin tamamının esir alınması başarasıyla sona erdi.
 
Osmanlı Ordusunun Irak’ın Kut bölgesinde İngilizlere karşı kazandığı büyük bir zafer olarak tarihe geçmiştir. Öyle ki İngilizlerin, Türk tarih kitaplarından bile sildirecek kadar unutmak istediği hafızalara kazınacak bir zafer olma özelliği göstermektedir. İngiltere, 1916’daki bu savaşta tarihinin en büyük mağlubiyetlerinden birini yaşayarak, İngiliz tarihinde Türklerin kendilerini nasıl bozguna uğrattığına acı bir şekilde şahit oldu.
 
22Kasım 1915 Selmanıpak savaşından sonra İngiliz komutan Townshend Kut-ül Amare’ye çekilir ve Osmanlı güçleri kenti kuşatma içine alırlar… Bu savaş raporlarını karargahta kayda alan Yüzbaşı Selahattin’dir…
 
İngiliz güçleri güneyden kuşatmadaki arkadaşlarını kurtarmaya gelirler…
 
Osmanlı kuvvetleri onların önüne set çekerek, Kut-ül Amare’ye gelmelerini önlerler…
 
En şiddetli savaşlar burada yaşanır…
 
21 Ocak 1916’da Birinci Felahiye Savaşı denilen savaşta Bekir Sami (Kunduh) komutasındaki Osmanlı kuvvetleri İngilizleri süngü hücumu ile püskürtürler…
 
Bu haberi kolordu karargahında telgrafla alan Selahattin ‘Yaşasın Bekir Sami’ diye bağırır…
 
4 ay boyunca süren kuşatmadan sonra Kut-ül Amare’deki İngiliz General Townshend 400 subayı ve 13 bin askeri ile birlikte Osmanlı kuvvetlerine, Halil Paşa’ya teslim olur…
 
KUT’ÜL AMARE ZAFERİ NEDİR?
 
İngiliz kuvvetleri ve müttefikleri ile Osmanlı kuvvetleri arasında geçen I. Dünya Savaşı’nın temel muharebelerinden biri olarak tanımlanmaktadır. 1. Kut Muharebesi olarak da bilinir. Dicle Nehri kıyısında Kut’ül Amare şehri yakınlarında konuşlanmış İngiliz ve müttefiklerinin kuşatılmasıyla başlayan muharebe, kasabanın Osmanlı Ordusu tarafından ele geçirilmesi ve İngiliz birliklerinin tamamının esir alınması başarasıyla sona erdi.
 
KUT’ÜL AMARE ZAFERİ’NDE NELER YAŞANDI?
 
Tümgeneral Charles Vere Ferrers Townshend komutasındaki İngiliz 6. Poona Tümeni (Hint Tümeni) Bağdat’a ilerlemeye çalışırken 22-23 Kasım 1915’te Selman-ı Pak Muharebesi’ni (Ctesiphon) kazanamayarak geri çekildi ve 3 Aralık’ta Kut’a sığındı.
 
 
Goltz Paşa’nın Bağdat’a gelişi ve Nurettin Bey birliklerinin ilerlemesi Yeni kurulan Osmanlı 6. Ordusu’nun komutanlığına atanarak 5 Aralık’ta Bağdat’a varan Mareşal Colmar Freiherr von der Goltz Paşa’nın emriyle Irak ve Havalisi Komutanı Miralay (Albay) ‘Sakallı’ Nurettin Bey’in birlikleri 27 Aralık’ta Kut’u kuşattı.
 
İNGİLİZLERİN TÜRK ORDUSU KARŞISINDA ÇIRPINIŞLARI…
 
İngilizler Kut’u kurtarmak için General Aylmer komutasındaki Tigris (Dicle) Kolordusuyla hücuma geçtiyse de 6 Ocak 1916 tarihli Şeyh Saad Muharebesi’nde 4.000 askerini kaybederek geri çekildi. Bu muharebede geri çekilme emrini veren 9. Kolordu Komutanı Miralay (Albay) ‘Sakallı’ Nurettin Bey görevinden alındı ve yerine Enver Paşa’nın kendisinden bir yaş küçük amcası olan Mirliva Halil Paşa (Kut) getirildi.
 
İngiliz Ordusu, 13 Ocak 1916 tarihli Vadi Muharebesi’nde 1.600, 21 Ocak Hannah Muharebesi’nde 2.700 askeri kaybederek geri püskürtüldü. İngilizler Mart başında tekrar taarruza geçti. Ancak 8 Mart 1916’da Sabis (Dujaila) mevkiinde Miralay (Albay) Ali İhsan Bey (Sabis) komutasındaki 13. Kolordu’ya hücum ettiyse de 3.500 asker kaybederek geri çekildi. Bu yenilgiden dolayı General Aylmer azledilerek yerine General Gorringe getirildi.
 
 
TÜRK ORDUSUNDAN İNGİLİZLERE AĞIR DARBE!
 
Yüzüncü yılı kutlanan Kut’ül Amare zaferiyle ilgili destansı bir kahramanlık ortaya çıktı. Bir Osmanlı askeri, İngiliz savaş uçağını tüfeğiyle düşürmeyi başardı. Kut’ül Amare Kuşatması’nda 13 bin  300 İngiliz asker, 13  general ve 481 İngiliz subayı esir alındı. İngiliz kuvvetleri ve müttefikleri, 23.000 ölü ve yaralı verdi.
 
EN AŞAĞILIK ŞARTLI TESLİM!
 
İngiliz tarihçisi James Morris, Kut’un kaybını “Britanya (İngiltere) askeri tarihindeki en aşağılık şartlı teslimi” olarak tanımlamıştır. Bu yenilgi İngiliz basınında ve kamuoyunda çok büyük bir infial uyandırdı. Bunun üzerine General Lake ve General Gorringe İngiliz ordusunda görevlerinden alınmış ve yerlerine General Maude getirilmiştir.
 
KUT’ÜL AMARE ZAFERİYLE İLGİLİ DİKKAT ÇEKİCİ DETAY…
 
Kut’ül Amare Zaferinin askeri tarih açısından bir başka önemi de, bilinen ilk havadan ikmal denemesini İngiliz ordusunun Kut’taki birliklerini ikmal için 26 gün boyunca Dicle’deki Ora Üssü’nden 3 adet Short 184 tipi 225 beygirlik deniz uçakları ile bu kuşatma sırasında gerçekleştirmiş olmalarıdır. Ancak bu çaba yeterli olmamış ve sonucu değiştirmemiştir. Halil Paşa Kut’ül Amare zaferine istinaden Kut soyadını almıştır.
 
 
HALİL PAŞA’DAN KUT’ÜL AMARE ZAFERİ SONRASI ÖNEMLİ MESAJ!
 
Halil Paşa, Kutü’l-Amare zaferinden sonra 6. Ordu’ya yayınladığı mesajda şöyle dedi:
‘’Arslanlar! Bütün Osmanlılara şeref ve şan, İngilizlere kara meydan olan şu kızgın toprağın güneşli semasında şehitlerimizin ruhları sevinçle gülerek uçarken, ben de hepinizin pak alınlarından öperek cümlenizi tebrik ediyorum. Ordum gerek Kut karşısında ve gerekse Kut’u kurtarmaya gelen ordular karşısında 350 subay ve 10 bin erini şehit vermiştir. Fakat buna karşılık bugün Kut’ta 13 general, 481 subay ve 13 bin 300 er teslim alıyorum. Bu teslim aldığımız orduyu kurtarmaya gelen İngiliz kuvvetleri de 30 bin zayiat vererek geri dönmüşlerdir. Şu iki farka bakılınca, cihanı hayretlere düşürecek kadar büyük bir fark görülür. Tarih bu olayı yazmak için kelime bulmakta müşkülata uğrayacaktır. İşte Osmanlı sebatının İngiliz inadını kırdığı birinci zaferi Çanakkale’de, ikinci zaferi burada görüyoruz.’’
 




YORUMLAR

FELAHİYE MUHABERESİ
01-03-2020 22:36:00

Öyle olaylar yaşanır ki unutulmaması, nesilden nesile aktarılması istenir.
Bunu yaparken yeri gelir anıtlar dikilir, yeri gelir destanlar yazılır bazen de o yaşanılan olayın geçtiği yer ismi yaşadığımız yere verilir ki sonsuza dek yaşasın diye.
Bugün Karaşıh Köyünde (şimdi mahalle) doğduğum Kayseri İli Felâhiye ilçesinin isminin 1925 yılında Yozgat İl Daimi Encümeninin kararı ile Rumdiğin olan isminin neden Felâhiye olarak değiştirildiğini yazacağım.
Yazacağım derken bizzat telefonla görüşerek araştırmasını alıntı yapacağımın olurunu aldığım Seyit Ali Ergeç’in “Felâhiye ismi nereden gelmektedir?” yazısının noktasına bile dokunmadan aktaracağım.

FELÂHİYE İSMİ NEREDEN GELMEKTEDİR?

7 Aralık 1915-29 Nisan 1916 tarihleri arasında yapılan Osmanlı İmparatorluğu’nun galip geldiği son savaş Kut’ül Ammare savaşıdır. Düşman devlet İngilizler ve müttefikleri, Basra’ya deniz yoluyla çıkarma yapıp, buradan Bağdat, Kerkük ve Musul’u almayı planlıyorlardı.
Kut’ül Ammare savaşı Milli Mücadele kahramanlarından ve 6. Ordu Kumandanı Halil Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusunun tarih sahnesindeki son muzafferiyettir. Ordu bünyesinde Ali İhsan Paşa albay rütbesinde savaşmıştır. Mehmet Muzaffer’in Yüzbaşı olarak şehit olduğu destanın adıdır Felâhiye.
Mehmet Muzaffer ki Çanakkale Savaşında hani bir 100 kayme para yaparak “bedeli Çanakkale’de ödenecektir” diye bir tüccardan lastik alan asteğmen vardır ya işte o kahramandır. Binlerce şehidin yanında Yüzbaşı Mehmet Muzaffer de boğazından vurularak Felâhiye savaşlarında şehit düşmüş ve akan kanını bir zarfa parmağıyla yazarak “bölük intikamımı alsın” demiştir. Sonrasında kıbleyi yanındakilere sorarak şehit olmuştur.
Kut’ül Ammare savaşını İngiliz Kraliçesi “en utanç verici teslimiyet” olarak görmüştür. Savaş bitmeden önce İngiliz Generali Townsend, Halil Paşa’ya askerlerinin esir edilmemeleri karşılığında 1 milyon pound teklif etmiş Halil Paşa ise teklifi tarihi Katerina olayını hatırlatarak teklif edilen tüm şeyleri reddetmiştir ve şu tarihi sözleri söylemiştir: “Biz Baltacı dönemi bitti sanıyorduk.”
Bu savaş sonucunda İngilizler sayısız askeri teçhizatla birlikte 30.000 ölü, 13.794 esir (13 General, 481 subay, 13.300 asker) vererek teslim olmuşlardır. İngilizler ve müttefikleri 5 kez Osmanlı (Türk) Kuvvetleriyle, Felâhiye’de savaşmışlar ve hepsinde zayiat vererek çekilmek zorunda kalmışlardır. Galip gelen Osmanlı kuvvetleri (Halil Paşa askerlerine “Türk askeri” diye hitap etmektedir.) daha sonra gelen askeri emir ile kuzeye hareket ederek Sarıkamış Destanı’nın kahramanları olmuşlardır.
Tarihte Şanlı Felâhiye savaşları olarak geçen savaşta çarpışan gaziler ve şehit düşen askerler çoğunlukla Trabzon- Çorum-Yozgat- Kayseri-Nevşehir-Sivas-Maraş çevresindendi.
Türk Milletine, Kut’ul Amare savaşı, Felâhiye Muharebelerini, bu savaşta şehit düşen Türk askerlerini ve Osmanlı Devleti Ordusu’nun Çanakkale Savaşı’ndan sonra elde ettiği son galibiyetini unutturmamak için Rumdiğin ismi değiştirilerek Felâhiye yapılmıştır.

Felâhiye Osmanlı Ordusunun galibiyetle ayrıldığı son savaş meydanının adıdır.
Felâhiye, Mehmet Muzaffer’in şehadet şerbetini içtiği yerdir.
Felâhiye, Türk Askerlerinin siper kurup, savunma hattı oluşturdukları o mübarek savaş meydanının adıdır.
Felâhiye, Kut’ul Ammare’deki şehit ve gazi askerlerin hatırasıdır.
Felâhiye, tarih boyunca Osmanlı ile oyunlar oynamış İngilizlerin rezilce teslim oldukları savaşın adıdır.
Bu savaşı anlatan tarih kitapları 1948’den sonra Avrupa ile yakınlaşma nedeniyle Milli Eğitim müfredatından çıkarılmıştır. Kimilerine göre İsmet İnönü, kimilerine göre Adnan Menderes tarafından Felâhiye Savaşını anma etkinliği olan “Kut Günü” programları da 1952’den sonra kaldırılmıştır. Fakat Felâhiyeliler olarak bizler saçma bir gerekçe olan “Ermenilerden kurtulduğumuz için Rumdiğin ismi Felâhiye oldu.” cümlesini unutup bahsettiğimiz bu gizlenmiş gerçeği nesillerimize aktarmalıyız.
SEYİT ALİ ERGEÇ (iSABEYLİ - Encümen Üyesi)
Ne diyelim “Yalan söyleyen tarih utansın”
Daha düne kadar bize öğretilmeye çalışılan ama aslında bambaşka gerçeği dillendiren Felâhiye isminin nerden geldiğini öğrenmiş olduk. Şimdide Felâhiye’yi şairin gözünden nasıl görüldüğünü okuyarak yazımızı bitirelim.

FELÂHİYE

Dayamış sırtını Safrantı’ya bak
Bu diyarın adı Felâhiye’dir
Özenip bezenerek yaratmış Hak
Bu diyarın adı Felâhiye’dir
Bir sevda ataşı kor olmuş ise
Bindiğin küheylan dor olmuş ise
Bodur meşelikler gür olmuş ise
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
İlkbahar mevsimi açınca çiçek
Üstünde gezinir bin türlü böcek
Tarlalar yemyeşil, olunca göcek
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
Tırtıllar gezerse söğüt dalında
Irgatlık koymazsa kendi halında
“Yoksulluk beratı” zaten elinde
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
Bir özlem şarkısı söylerse sular
Hırçın poyrazları çayırın yalar
Kır atın yelesi, ellerde yular
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
Kut-ül Amare’den bergüzar adı
Göğdere olmuşsa her dem muradı
Gurbet ellerinde hasretin yâdı
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
Güzeli çeşmenin nazlı sunası
Yiğitleri yurdun ana vanası
Sıtmapınarı’nda çimip yunası
Bu diyarın adı Felâhiye’dir.
Ne yazmalıyım destan, şiir, mani?
Nasıl tarif etsin bu Kadir seni
Anlatılmaz derler, yaşanır hani
Bu diyarın adı Felâhiye’dir

Kadir ACI

YORUM YAZ



YORUM YAZ

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANANLAR HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
YUKARI