Osman Hamdi MİHRAP

 

Osman Hamdi'nin tablosunu uzmanlar değerlendirdi. Tabloda İslama hakaret var mı?

 

Bu Tabloya doğrudan düz mantıkla bakan bir kişinin aklına ilk gelecek olan İslama ağır hakaret niyetiyle yapılmış bir kompozisyon düşüncesi hasıl olacaktır.

Herkes bilirki 1901 yılında Osman Hamdi tarafından yapılan bu tablonun konusunu düşünürken O yılların İslam anlayışına reddiye olabileceğini de düşünmek gerekiyor. 



Burada Hamile, Başı açık bir kadının, Mihrapta Rahle üzerine oturtulması ve İslamın, Doğu inançlarının kutsal kitapları yerlere saçılmış. 

Buradaki kompozisyon 21. yy. da yapılmış olsaydı doğrudan İslama saldırı şeklinde yorumlanabilirdi,

1901 döneminde Abdulhamid'in saltanatının bitmesine 7 yıl kala İslama hakaret amacıyla yapılmış bir tablo olduğunu düşünmek büyük haksızlık olur.

Devrin şairi Mehmet Akif Ersoy'un Safahatında o devrin din adamlarının ne denli İslamın özünden uzaklaştığını, Cemaatin hurafeler manzumeleri ile uyuşturulduğu sıklıkça vurgular.



Bu tabloya baktığımda Hemen M. A. Ersoy gözümün önüne geldi, Bu tabloda o devrin din anlayışı resmedildiğine inanıyorum, Tabloda,  İslam dini mabetlerindeki Mihrapta  Kuran konulması gereken Rahle üzerinde Başı açık, Dekolte, Hamile  bir kadının resmedilmesi, İslamın ve Kuranın yerine Şehvetin konulduğunu vurguluyor, Yere serpiştirilen Bilhassa doğu dinleri kutsal kitapları Anadolu, Ortadoğu, Asyadaki din anlayışının reddiyesi gibi görülüyor, Zaten 14 sene sonra çıkacak olan 1. dünya savaşı sonrası bu bölgelerin devletlerinin Osmanlı dahil  çoğunluğu batılıların esareti altına girdi.

 

Bu tablo için pekçok kişi yorum yapmış lakin yorumcular ne zamanın İslam anlayışını nede Müslümanların, Budistlerin, Mecusilerin o günlerdeki gafletine vurgu yapmak akıllarına gelmemiş.

 

Günümüzde halâ ortaya çıkarılmaktan korkulan tablo gizleniyor, Aslında 1901'den daha acınacak halimizin ortaya dökülmesinden endişe ediliyor olabilirler.

 


EN SON SAHİBİ AÇIKLANMIYOR 

 

Yapıldığı tarihten itibaren üç kez el değiştiren Mihrab isimli tablonun kimde olduğu ise sır gibi saklanıyor. 

En son Mustafa Cezar'ın 'Sanatta Batı'ya açılış ve Osman Hamdi' isimli kitabında Mihrab'ın Demirbank koleksiyonunda olduğu belirtilmiş. 

İlk olarak babası Aret Portakal'ın sahip olduğu tablonun hikayesini anlatan ünlü müzayedeci Raffi Portakal, "Mihrap tablosu 1964'de babam tarafındanBu resim neden önemli? 

 

Ünlü ressam Prof. Dr. Adnan Çoker: Resmin üst kısmında müthiş sağ sol dengesi var. Kaplumbağa terbiyecisinin boynundaki şey simetrik olarak ortaya iniyor ki bu detay çok iyi. Kaplumbağaları ise rahat bir kompozisyonla oraya oturtmuş. 

Tam karşıdan gelen ışık da resme çok şey katıyor. Resmin boya kalitesi de çok iyi. Daha da yüksek fiyata satılmalıydı.Konsolos Behçet Bey'in müzayedesine çıktı. 

 

Fakat o müzayedede satılmadı. Daha sonra tabloyu avukat Mesut Hakgülen aldı. Ondan sonra Çiğdem Simavi'nin oldu. 

Dört beş sene önce ismini açıklayamayacağım bir kişi tarafından 1 milyon dolara satın alındı" diyor. 

Uzmanlara göre, 5 yıl önce 1 milyon dolara satılan Mihrab'ın değeri şimdi üç katına çıktı.

 

TBMM'İNDE TABLO TARTIŞILDI


 

Ünlü ressam Osman Hamdi Bey'in 'Mihrap' adlı tablosu, yapılışından 113 yıl sonra Meclis'te tartışma yarattı. TBMM Milli Eğitim Komisyonu'nda Gebze Teknik Üniversitesi adıyla yeni  üniversite kurulmasını öngören tasarının görüşmeleri sırasında CHP, üniversitede Osman Hamdi Bey adıyla Güzel Sanatlar Fakültesi oluşturulmasını önerdi. AK Partili vekiller, Osman Hamdi Bey'in, başı açık bir kadını cami mihrabında gösteren "Mihrap" adlı tablosunun Müslümanları rahatsız ettiğini savunarak öneriye karşı çıktı. "Osman Hamdi'nin eserinde İslamiyet'e  hakaret var mıdır, tablonun sanatsal değeri nedir?" sorusunu uzmanlara yönelttik.

 

MHP Milletvekili Prof. Dr. Yusuf HALAÇOĞLU

 

Sadece o tabloyu irdeleyip ressama saygısızlık yapılmamalı

"Osman Hamdi Bey, Türklerin adını dünyaya duyuran ressamlardan biridir. Mihrap tablosunda, yanlış bir şey yoktur. Ahmet Hamdi Bey'in tablosu, İslamiyet'e hakaret değildir. Bu şekilde algılanmamalıdır. O tabloyu irdeleyerek ressama saygısızlık yapılmaması gerekir. Bizim inancımızda tasavvuf vardır. Sanatçı, yaptığı esere göre değerlendirilmelidir. Mihrap isimli tabloda, dini yayınların dağılmış olması, realitede bu anlama gelmez. Tablo görüntü itibarı ile yukarıda duran bir nesnedir. Bu kadar kısır bir düşünceye sahip olunmamalıdır.

Bu psikopatça bir düşüncedir."

 

Sanat Tarihçisi Hayri Fehmi YILMAZ

 

"Sanat açısından güzelse sorun yoktur"

"Mihrap isimli tablonun yanlış anlaşılması, yanlış algılanması üzerine böyle sıkıntılar çıkmıştır. Türkiye tarihi için, bu kadar önemli bir ressamın bu konularda yıpratılması çok üzücü. Çok önemli eserleri olan bir ressamın, küçücük ayrıntıları çekilip bulunmaması gerekir. Bu tabloda beni rahatsız eden bir durum yok. İslamiyet'e hakaret söz konusu değildir.

Tablo sanat açısından güzelse, sorun yoktur. Ayrıca, Osman Hamdi Bey İslam sanatını çok iyi tanıyan ve bilen bir ressamdır. İslam sanatının eserlerini, koruyan bir isimdir."

 

Ressam Ahmet GÜNEŞTEKİN 

 

"Bu sanat eseri hala ayakta duruyorsa hakaret içerikli değildir"

"Osman Hamdi Bey gibi eğitim ve sanat alanında ilkleri ortaya çıkaran geride çok önemli eserler bırakan bir insanın, şu ana kadar isminin böyle alanlarda kullanılmaması büyük bir eksiklik ve ayıptır. Türkiye'de tahrip edilmeyen tek şey inançtır. Sanatçılar özgür insanlardır ve yaptıkları eserlerde isterlerse toplumu incitmeden eleştirebilirler. Bu, sanatçının tarihteki saygınlığını kaybettirmez. Eğer bugüne kadar kıyamet koparılmamışsa ve bu kadar yıldır bu sanat eseri hala ayakta duruyorsa hakaret içerikli değildir."

 

Yazar Abdülaziz TANTİK: 

 

"İslamiyete hakaret sözkonusu"

"Özellikle din ve kutsal diye kabul edilen dini inancın reddettiği, onaylamadığı bir tutumu sanatsal faaliyetler adı altında gerçekleştirmeye çalışmanın çok doğru olduğunu düşünmüyorum. 

 

Mihrap'ta açık bir kadının bulunduğu tabloyu yapmanın ne insanlıkla, ne dinle, ne imanla ilgisi vardır. Başka yerde yapabilirsiniz ama mihrapta olmaz. Temelde din ve dini alanla ilişkili, dine aykırı herhangi bir sanatsal faaliyetin yapılmasını doğru bulmuyorum. Tabi ki bu tabloda İslamiyete hakaret var. Mihrap, müminlerin kıbleye döndükleri, namaz kıldıkları yer."

 

Yazar Ali BULAÇ 

 

"Kutsal kitap ayaklar altına alınmış"

"Başı açık bir kadının, camide bu şekilde gösterilmesi bence de mahsurlu. Mihrap caminin ya da mescidin ana noktasıdır, Müslümanların Kabe'ye yönelirken yüzlerini çevirdiği noktadır. 

 

Kadının Kuran-ı Kerim'in üzerine konularak okunduğu Rahle'nin üzerine oturduğu görülüyor. Ayrıca yerde Kuran-ı Kerim ve Budizmle ilgili kutsal metinler de var. Osman Hamdi, bu tabloyla bize şu mesajı veriyor: 'Ben bir kadınım ve dinlerin kutsallığını, emirlerini tanımıyorum, onları ayağımın altına alıyorum.' İslamın kutsal kitabı ayaklar altına alınmış, burada ağır bir tahrik var."

 

Ressam Mustafa ATA

"Hiçbir kutsal kitap ayaklar altına alınamaz"

"Sanat eserleri, sanatçı tarafından not düşülmediği sürece farklı olarak yorumlara neden olabilir. Ancak hiçbir kutsal kitap ayaklar altına alınamaz. Osman Hamdi Bey, sanat tarihinde çok önemli bir yere sahiptir.

Tabloda, yerdeki dini yayınların Kuran olup olmadığı iyice araştırılmalıdır. Kuran'ın ayaklar altına alınması toplumu rahatsız eden bir durumdur. Ama, Osman Hamdi'nin böyle bir şey yaptığına inanmıyorum."

 

Tahir Uzuner 

 

Resme bakınca müslümanlara bir uyarının yapıldığını anlıyorum. O uyarı da;Allah sevgisinin yerine kadın sevgisini koyarsanız, açık kadınlara bakarak onlara meylederseniz kur'anı ayaklar altına almış olursunuz.Bu benim düşüncem. Çünkü osmanlı zamanında kur'ana bu denli bir saygısızlık yapmaya kimse cesaret edemez diye düşünüyorum

 

TABLO HAKKINDA DERİN ARAŞTIRMA YORUMLARI İÇİN TIKLAYINIZ

http://www.evrenselkultur.com/2015/05/osman-hamdi-beyin-kayip-tablosu-iktidarin-yaratilisi/

 

Mihrab, 1901  Tuval / Yağlıboya  210 x 108 cm. Özel Koleksiyon

 

Osman Hamdi Bey’in belki de üzerinde en çok tartışılan resimlerinden biridir “Mihrap”. Gerek döneminde gerekse döneminden neredeyse 100 yıl sonra sergilendiğinde eleştirilerin hedefi olmuş ve sadece eleştirilmekle de kalmayıp saldırılara dahi hedef olmuştur? O halde “Mihrab”ı bu kadar eleştirel kılan nedir ya da bir başka deyişle “Mihrab”ın bu denli tepki çekmesinin nedeni ne olabilir? 

 

 

 

Edhem Eldem, Emine Fetvacı’nın An Orientalist Reconsidered:Osman Hamdi adlı yüksek lisans tezinde (Williams College, 1996, s.12-14.) Osman Hamdi Bey için yapılan Oryantalist “suçlaması”nı reddettiğini ve bunun yerine İpek Aksüğür Duben’in “reformist” yorumuna benzer bir misyon/mesaj varlığından bahsettiğini belirtir. (Edhem Eldem, “Osman Hamdi Bey ve Oryntalizm”, Dipnot, S.2, Kış-Bahar 2004, s.41.) Yine Fetvacı’ya göre, bu mesaj yüklemesinin asıl örneğini teşkil eden tablo, bir rahleye oturmuş, ayaklarının dibine de dini içeriklerin kitapların düzensizce atılmış olduğu bir kadını tasvir eden “Mihrab” adlı eserdir. Fetvacı, “Mihrab”ın bir isyan mesajı ilettiği görüşündedir. Kadını ezen geleneksel ve dogmatik baskılara karşı başkaldırıyı simgelemekte, Osmanlı tolumunun Batılılaşma/Modernleşme kavgası içinde kadının statüsüne atfedilen önemin bir yansımasını oluşturmaktadır. (Fetvacı’dan aktaran Edhem Eldem, a.g.m., s.42.)

 

 

Edhem Eldem, Emine Fetvacı’nın yorumuna katılarak, Osman Hamdi Bey’in bu tablosunda, belirgin bir şekilde kadın ile İslam-veya genel anlamda din- arasında bir çatışmaya atıfta bulunduğunu ve bu çatışmada kadından veya kadının özgürleşmesinden yana bir tavır sergilediğini belirtir. Ancak yine de “Mihrab”da özgürleşmeye bir mani olarak algılanarak simgesel olarak da olsa yere atılan ve ayaklar altına alınan dini içerikli kitapların bir hocanın elinde ya da bir rahle üzerinde yer alması durumunda nasıl algılanması gerektiği konusuna dikkati çeker. (Edhem Eldem, “Osman Hamdi Bey ve Oryntalizm”, Dipnot, S.2, Kış-Bahar 2004, s.52.) Daha önce de bir kaç kez tekrarlamış olduğumuz Vasıf Kortun’un “entelektüel şizofreni” tabirinin burada bir kez daha devreye girdiği görülebilmektedir.

 

 

“Mihrab” a ilişkin olarak Haşim Nur Gürel ise, bu resimde Osman Hamdi Bey’in kadın ve kitap temalarını çakıştırdığını ve ağırlığı kadından, tenden, dünyevi olandan yana koyduğu yorumunu yapar. Yine Haşim Nur Gürel’e göre, ressam bu yapıtıyla 20. yüzyılı, kadınların öneminin artacağı bir çağı karşılamaktadır. (“Osman Hamdi Bey ve İkonografisi”, www.sanalmuze.org)

 

 

Kompozisyonun sol yanında yer alan tek şamdan ve devasa mum ise, Haşim Nur Gürel’e göre Freudian cinsel yorumları akla getirmekte, (eş deyişle fallik objeler olarak görülebilmekte) önde yer alan buhurdandan yayılan dumanlar ise, uhrevi dünyanın karşı kutbunu oluşturmaktadır.

 

Kompozisyon hangi açıdan okunursa okunsun, “Mihrab” onun halen en çok tartışılan ve en çok yoruma açık olan resimlerinden biridir. Osman Hamdi Bey konusundaki araştırma ve yorumların mutabık kaldığı “Osman Hamdi Bey”in bir mesaj iletme kaygısı taşıdığı da, belki de en çok bu resim için geçerlidir.

 

İŞTE O TABLO: