Bir Anayasa Nasıl Yapılır?

 

Türkiye AKP hükümeti sayesinde hızlı bir şekilde yeni anayasasını yapmaya koşuyor.

 

Geçengünlerde konuştuğum hükümete yakın bir kaynak Türkiye’nin anayasa tartışmalarınıreferandum yoluyla veya mecliste artık bitirmesi gerektiğini söyledi.

Ve yeni anayasanınkabulü için referanduma gidilirse yüzde 51 çoğunluğun yeterli olduğunu belirtti.

Bunun gibi ülkede bir çok kişi anayasanın çoğunlukla yapılabileceğine inanıyor.

Üzerinde en çoktartışılan 1982 anayasasının yüzde 92.5 oyla kabul edildiği ama bunu bile yeterli olmadığıortada iken, yeni anayasanın çoğunluk oyu ile kabul edilebileceğine inanmak ne kadar gerçekçi bunu tartışmak gerekiyor.

 

Yeni anayasanın içerik tartışmalarını şimdilik bir yana bırakarak, anayasanın yapım sürecineodaklanırsak dünyada anayasaların nasıl yapılacağı konusunda çalışmış birçok düşünür olduğunu göreceğiz.

Bunlardan birisi de Fransız düşünür Jean Jacques Rousseau’dur.

Bundan 250 sene önce Rousseau “Toplum Sözleşmesi” adlı kitabında “Genel İrade”denbahsetmişti.

Bu “İrade”, yurttaşları birleştiren ortak çıkardı. Genel İrade her zaman doğru,haklı ve kamu yararına yönelikti.

Genel İrade Rousseau’ya göre toplumun oy birliği ileoluşturduğu iradesi idi.

Genel İrade oluştuktan sonra fertler özgürlüklerini bu iradeye teslimediyorlar ve bu iradenin kurallarına uymayı kabul ediyorlardı.

 

Bu irade egemenlikti vetoplumun anayasası idi.Genel İrade’yi hakim kılmak için anayasa üzerinde oy çokluğu ile değil, oy birliği ileanlaşılması gerekmektedir.

Oy birliği için öncelikle Türkiye’deki en az 50 bin kişilik, etnik, dini,siyasi grupların veya meslek örgütlerinin anayasada istedikleri veya istemedikleri maddeleriyazacakları metinlerin ortaya çıkması beklenebilir.

 

Bu metinlerin birbiri ile çelişen maddeleriatılıp, birbiri ile örtüşen maddeleri anayasa maddesi olarak yazılırsa küçük, kısa ama her grubun üzerinde anlaştığı bir anaya metni ortaya çıkmış olur. Gruplar oybirliği ile kabulettikleri bu anayasayı her şeyin üzerinde tutacaklardır.

 

Ancak bir grubun yazdığı anayasa oyçokluğuna güvenerek dayatıldığı zaman anayasanın kabulünün ertesi günü yeni anayasatartışmaları başlayacaktır.Yazıyı yine Rousseau’nun “Toplum Sözleşmesi” kitabından alıntıladığım şu cümleler ilebitirmek istiyorum; “Genel irade, egemenliktir ve egemenliğin devri düşünülemez bile.

 

Egemenlik aynı nedenlerden ötürü temsil de edilemez. Dolayısı ile halkın vekilleri onuntemsilcisi değillerdir, olsa olsa onun bazı işleri yapmakla görevlendirdiği görevlilerdir. Halkkendine temsilci seçtiği anda köle olur”

 

.abdullahkokturk@gmail.com 

 

 


T.C. Anayasası

175. Madde

 

Anayasanın Değiştirilmesi, seçimlere ve halkoylamasına katılma

(Değişik: 17.5.1987-3361/3 md.)

 

Anayasanın değiştirilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifler Genel Kurulda iki defa görüşülür. Değiştirme teklifinin kabulü, Meclisin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.

 

Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki tekliflerin görüşülmesi ve kabulü, bu maddedeki kayıtlar dışında, kanunların görüşülmesi ve kabulü hakkındaki hükümlere tabidir.

 

Cumhurbaşkanı Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderebilir. Meclis geri gönderilen Kanunu, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu Kanunu halkoyuna sunabilir.

 

Meclisce üye tamsayısının beşte üçü ile veya üçte ikisinden az oyla kabul edilen Anayasa değişikliği hakkındaki Kanun, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği takdirde halkoyuna sunulmak üzere Resmi Gazetede yayımlanır.

 

Doğrudan veya Cumhurbaşkanının iadesi üzerine, Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya gerekli görülen maddeleri Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir. Halkoylamasına sunulmayan Anayasa değişikliğine ilişkin Kanun veya ilgili maddeler Resmi Gazetede yayımlanır.

 

Halkoyuna sunulan Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların yürürlüğe girmesi için, halkoylamasında kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun kabul oyu olması gerekir.

 

Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların kabulü sırasında, bu Kanunun halkoylamasına sunulması halinde, Anayasanın değiştirilen hükümlerinden, hangilerinin birlikte hangilerinin ayrı ayrı oylanacağını da karara bağlar.

 

Halkoylamasına, milletvekili genel ve ara seçimlerine ve mahalli genel seçimlere iştiraki temin için, kanunla para cezası dahil gerekli her türlü tedbir alınır.