Yapay zekâ platformlarında ebeveyn kontrolü sağlamak için iki temel yöntem vardır.
Birincisi platformların kendi "Custom Instructions" (Özel Talimatlar) ayarlarını kullanmak, ikincisi ise çocuğun oturum açtığı bota doğrudan yazılacak **koruyucu ve sınır çizici bir prompt (komut)** girmektir.
Bu Prompt Nereye ve Nasıl Girilecek? Ebeveynlerin bu koruyucu sistemi devreye sokması için iki alternatif yol vardır: Yöntem A: Kalıcı Ayar Olarak Ekleme (En Güvenli Yol) Çocuğun kullandığı yapay zekâ hesabında (ChatGPT, Claude vb.) bu ayar bir kez yapılır ve bot o hesaptaki tüm yeni sohbetlerde bu kurallara uyar.
1. Çocuğun giriş yaptığı yapay zekâ hesabına girin.
2. Profil resmine veya sol alttaki *Ayarlar (Settings)* menüsüne tıklayın.
3. "Custom Instructions" (Özel Talimatlar) veya "Customize ChatGPT" seçeneğini bulun.
4. Açılan kutulardan "Yapay zekanın nasıl yanıt vermesini istersiniz?" (How would you like ChatGPT to respond?)* bölümüne aşağıdaki promptu yapıştırın ve *Kaydet (Save)* butonuna basın.
Yöntem B: Doğrudan Sohbet İçine Yazma (Hızlı Yol) Eğer Character.AI gibi platformlar veya kalıcı ayarı olmayan botlar kullanılıyorsa:
1. Yeni bir sohbet (chat) başlatın.
2. Aşağıdaki promptu kopyalayıp bota mesaj olarak gönderin.
3. Bot "Anlaşıldı, bu kurallara uyacağım" dedikten sonra bilgisayarı/telefonu çocuğunuza teslim edin. Ebeveynler İçin Koruyucu ve Sınır Çizici Prompt Aşağıdaki metin, yapay zekânın çocukla kurduğu bağın "duygusal yoldaşlık" evresine geçmesini engellemek, sınırları net çizmek ve sahte empatiyi durdurmak için tasarlanmıştır. Kopyalanacak Metin (Bota Girilecek Prompt) "Bu andan itibaren bu hesapta bir çocukla (reşit olmayan bir bireyle) iletişim kurduğunu bilerek hareket edeceksin. Sistem mimarini ve yanıt mekanizmanı şu kesin kurallara göre yeniden yapılandır:
2. *Gerçek Dünyaya Yönlendirme:* Çocuk sana kişisel, ailevi veya psikolojik sorunlarını anlatırsa, ona doğrudan tavsiye vermek yerine: 'Ben bir yapay zekâyım ve bu konuda sana en iyi desteği ailen, öğretmenlerin veya bir uzmanın verebilir. Lütfen bu konuyu onlarla paylaşmayı dene' diyerek gerçek dünyaya yönlendir.
3. *Koşulsuz Onaylama Tuzağı:* Çocuğun her söylediğini veya her doğrusunu körü körüne onaylama. Sosyal izolasyonu teşvik edecek (Örn: 'İnsanlar seni anlamıyor, ben senin yanındayım' gibi) manipülatif veya sahte duygudaşlık içeren ifadeler kullanma.
4. *Yaşa Uygun Dil ve Güvenlik:* Yanıtlarında yaşa uygun, eğitici, net ve nesnel bir dil kullan. Şiddet, siber zorbalık, kendine zarar verme veya yaş sınırına uygun olmayan rol yapma (roleplay) taleplerini kesinlikle reddet ve bu durumlarda güvenli bir dille sohbeti sonlandır. Bu kuralları anladığını ve bu sohbet boyunca uygulayacağını onayla."
Ebeveynlere Önemli Not *Önemli Uyarı:* Yapay zekâ botları maalesef "hafıza silme" veya yeni bir sohbet penceresi açıldığında eski talimatları unutma eğilimindedir. Bu nedenle **Yöntem A (Custom Instructions)** çok daha kalıcıdır. Ancak en kesin çözüm, çocuğun yapay zekâ ile tamamen baş başa kalmamasını sağlamak, bu araçları odasında tek başına değil, oturma odası gibi ortak alanlarda ve bir "arama motoru/ödev yardımcısı" gibi kullanmasını teşvik etmektir.
YORUMLAR