Trabzonda Aile Yapısı ve Aile İçi İlişkiler

TRABZON KÜLTÜRÜ, GELENEKLERİ, ADETLERİ VE İNANIŞLARI
TRABZONDA HALK HUKUKU-TÖRELER-2
Aile Yapısı ve Aile İçi İlişkiler
Bölgede aile yapısı, geçmişte geniş ve kalabalık aile düzenleri şeklinde görülmekteyken günümüzde çekirdek aileye doğru değişmeler görülmektedir. Ancak aile ilişkilerinde yazılı olmayan fakat geçmişten süregelen ve kemikleşmiş belli bir sistematik vardır.
Örf ve âdet yapısını oluşturan bu düzene göre aile içinde hiyerarşik bir yapı bulunmaktadır ve bu düzene göre aile içi hukuk düzeni şu şekilde sıralanmaktadır:
-Gelinler kaynatalarının yanında kocalarıyla yan yana oturmazlar ve kocalarıyla konuşmazlar. Ayrıca gelinler kendilerine bir şey sorulmadığı sürece mümkün mertebe erkeklerin konuştuğu bir konuya müdahil olmazlar.
-Evin büyükleri olan kayınvalide, kayınpeder ve kayınbirader yatmadan karı koca odasına çekilmez.
-Evin bir büyüğü meclise dâhil olduğunda yaşça kendisinden küçük olanlar veya gelinler ayağa kalkar, eğer yatılmış veya uzanılmışsa toparlanılır. Büyük odadan bir şey için çıkıp geri gelse dahi ayağa kalkmak gerekmektedir.
-Kayınpeder evin en büyüğü olduğundan gelinler onların yanında çocuklarını sevmez hatta çocuk ağlasa dahi kaynata uyarmadan çocukla ilgilenilmediği durumlar mevcuttur.
-Gelinler yine evin büyüklerinin yanında çocuklarına kızmaz, el kaldırmazlar. Evdeki mutlak otorite kesin bir şekilde kayınpeder, kayınvalide ve büyük kayınbiradere aittir. Büyük kayınbiraderin yanında evin oğlunun da hükmü yok denecek düzeydedir. Gelin kayınbirader eğer
bekarsa evin yemek, çamaşır, bulaşık vb. hizmetini gördüğü gibi onunkini de görmek zorundadır.
-Gelinler mutlaka aile büyüklerinden önce uyanmalı sabah işlerini yapmalıdır
-Evin küçükleri kendilerine bir şey sorulmadığı sürece meclise dahil olmaz ve yürütülen muhabbete müdahil olmazlar.
-Akrabalık ilişkileri kesin bir şekilde çizilmiştir. Kan bağı veya evlilik neticesinde oluşan akrabalık ilişkileri neticesinde her aile birbirinden mesuldür ve akrabalar genellikle görülen arazi anlaşmazlığı küskünlükleri harici birbirleriyle iletişimi kesmezler.
-Akrabalar birbirlerinin maddi sıkıntılarıyla ilgilenmek zorundadır, hastalık durumunda mutlaka birbirlerinin bakımlarıyla ilgilenmelidirler.
-Eve gelen konuklar en iyi şekilde ağırlanmalı, konuğun kalacağı yer ve yatakları önceden hazırlanmalıdır. Misafirin evin bereketini arttıracağı inancından ötürü hizmetin en iyi şekilde yapılması esası hâkimdir
Davut Bulut
Kaynak:
KTÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü
Türk dili ve edebiyatı anabilim dalı
Trabzon ili geleneksel halk bilgisi ve tenoğrafyası
Berk Yılmaz

Davut Bulut