TÜRKLERİN MEDENİYETİ VE BİLGE KAĞAN YAZITI

*1. Tengri (yaratan) Tektir.*
*2. Her kim ki, Tengri'den kut almak dilerse*,* başkasına yakarmasın*.
*3. Bir İl(Ülke), bir Kağan, bir Tengri*..
*4. Bir kına iki kılıç girmez. Bir hatun iki er alamaz ve bir budunda iki töre olmaz*. *Töre tektir. Töre kesin ve keskindir. Kim ki, töreye uya kutlanır. Kim ki, töreye kıya katlanır.*.
*5. Kimse töreden üstün değildir. Dirlik ve birlik için töre budur.*
*6. Bir çoban sürüsünden, bir er ailesinden, bir Kağan budunundan sorulur.*
*7. Her er eşine, atına, pusatına sahip çıkacak*.
*8. Ana-babaya ve ataya tazim(saygı) duyulacak*.
*9. Hısmına sarılacak, komşusunu gözetecek*.
*10. Er kişi yalan söylemeyecek*.
*11. Mal çalan, mülk çalan misliyle ödeyecek. Hesabı ya malıyla ya canıyla sorulacak.*
*12. Kim ki, bir ırza musallat olursa, canından olacak.*
*13. Her kim olursa olsun haksız, aldatıcı iş tutarsa hesabı hemen sorulacak*.
*14. Cenkten beri duran ya da kaçan tamuya(cehennem) uçacak.*
*15. Aman dileyene kılıç üşürülmeyecek, sığınana arka dönülmeyecek*.
*16. Baş kaldıranın başı alınacak, hak isteyenin hakkı verilecek.*
*17. Kimse kimseye üstünlük taslamayacak. Ne ak etin karadan, ne karanın kızıldan, ne kızılın sarıdan farkı olmayacak*.
*18. Kin ve gururdan uzak olunacak.*
*19. Mazluma merhamet, zalime azap duyulacak.*
*21. Kızı isteyen Kağan da olsa, bey de olsa, kız istediğine verilecek*.
*22. Gereksiz yere ağaç kesmeyeceksin, suyu kirletmeyeceksin.*
*23. Bilmeyip de bildim demeyeceksin, bilene danışacaksın.*
*24. Bugünün işini yarına bırakmayacaksın.*
*25. Kusur görmeyecek, kusur aramayacaksın*.
*26. Güçlüyken affet, zayıfken sabret*.
*27. Yazgına asi olma.*
*28. Yaptığın iyiliği unut, yapılan iyiliği unutma*
*31. Milletine yaban kalma. İpeğin iyisine, sözün güzeline kanma, onlara boyanma.*
*32. Kağan o dur ki, adaleti üstün tutsun, töreyi yaşatsın. Töre yok olursa, İl yok olur. İl olmazsa, budun kul olur*.
*33. Ey Türk Oğuz beyleri, ey milletim işitin*!
*"Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin İlini ve töreni kim bozabilir*?"
*(Bilge Kağan Yazıtı - 730*
*Orhun Irmağı yakınları, Ötügen-Moğolistan*
İletiyi paylaşım:Prof.Dr.Ningur NOYANALPAN