Bugun...
Anadolu Alevilerin ikinci Fatma Anasıdır .


Misafir Yazar Alıntı makaleler
fatihten@gmail.com
 
 
facebook-paylas
Tarih: 16-09-2019 13:18

Baciyan - ı Rum

Anadolu Alevilerin ikinci Fatma Anasıdır .

Fatma Bacı Hem Bektaşi dervişlerini yetiştirmiş hemde Anadoluda kadınları teşkilatlandırmış şahsiyettir .

Fatma Bacı, Bacıyan-ı Rum teşkilatının kurucusudur. Fatma Bacı hakkındaki bilgiler; Aşıkpaşazade’nin “Tarih-i Al-i Osman”, Hacı Bektaş-ı Veli’nin menkıbelerini içeren “Vilayetname” -Bu eser Hacı Bektaş’ın vefatından 200 sene sonra hazırlanmıştır- ve Şeyh Evhaduddin Hamid el Kirmani’nin “Menakıbname” isimli kaynaklarda geçmektedir. Fatma Bacı; farklı rivayetlerde, Fatma ana, Kadıncık, Ana ve Hatun Ana olarak da anılmıştır. Manevi önderlerden Şeyh Evhaduddin –i Hamid El Kirmani’nin evladı, Ahilik’in kurucusu Ahi Evran Şeyh Nasıruddin Mahmut b Ahmet el Hoyi’nin hanımıdır. (Sırım, 2015, s.120)

Fatma Bacı’nın eşi Ahi Evran El Hoyi, Kırşehir emiri Nureddin Caca tarafından şehid edilmiştir. Eşinin şehit edilmesinden sonra Kirmani Menkıbesi’nde, Şeyh Eminuddin Yakub’un müntesiplerinden Bedreddin ile evlediği, Hacı Bektaş-ı Veli Menkıbesi’nde ise Molla İdris ile evlendiği geçmektedir. İki kaynakta geçen farklı isim, bir şahsa ait olduğu kuvvetle muhtemeldir. Fatma Bacı’nın yaşadığı dönem siyasi çalkantıların yoğun olduğu bir dönemdir. Moğolların istilası sırasında esir dürmüştür. IV. Rukneddin Kılıçaslan döneminin veziri Mulnuddin Süleyman bir heyetle beraber Hulagu Han’a gitmiş ve Moğol esiri Fatma Bacı’yı serbest bırakmaları için girişimde bulunmuştur. Girişimleri sonuç vermiş ve Fatma Bacı serbest bırakılmıştır. Kendisine nerede kalmak istediği sorulmuş ve “Babamın arkadaşlarının ikamet etmekte oldukları kulübede ikamet etmek isterim” demiştir. (Bayram, 2007, s.62-71)

Hacı Bektaş-ı Veli, Fatma Bacı’yı ilminden istifade ettirmiş ve kendisinden sonra postnişini ona bırakmıştır. Fatma Bacı, Hacı Bektaş’ın büyük müritlerinden olan Abdal Musa’yı yetiştirmiştir. (Koç, 2015, s. 135)

Anadolu’da abdalların piri Hacı Bektaş-ı Veli kabul edildiği gibi bacıların piri de Fatma Bacı olarak kabul görmüştür. (Döğüş, 2015, s.144)

Alevi inancında “Saçlı Bacı” olarak geçen kavram, Fatma Bacı’ya dayandığı rivayet edilmiştir. Cemevi’nde gerçekleşen ayn-i cem sırasında kadınların kenarda yemek pişirme adeti bu dönemlere kadar uzanır. (Koç, 2015, s. 135)

En eski Osmanlı Devleti tarih yazarı Âşık Paşazâde Anadolu’da kurulan Ahilik teşkilatı (Ahiyan-ı Rum yanında bir diğer sosyal zümre olan Bacıyan-ı Rum’dan (Anadolu Kadınlar Birliği’nden) bahseder. Âşık Paşazade Tarihin’de dört sosyal zümre arasında Anadolu Kadınlar Birliğine’de yer verilmesi, bu birliğin Ahi birlikleri kadar önemli hizmetler gördüklerini akla getirir.

Alman araştırmacı Franz Taeschener, Anadolu’da Ahilik Teşkilatı ile aynı devirde kurulan bu teşkilatın varlığına inanamaz çünkü o çağlarda Türk kadınının böyle bir teşkilat kuracak kadar bilinçlendiğine akıl erdiremez. Bu sebepten bir yazım hatası olabileceğini düşünerek Hacıyân- Rum veya Bahşiyan-ı Rum’un yanlışlıkla Bacıyan-ı Rum olarak kopya edildiğine hükmeder. Bu tezi biran kabul etsek bile, Anadolu hacıları veya Anadolu sihirbazlarının bir zümre halini almaları gerekirdi ki böyle bir teşkilatın mevcudiyeti tarihi bakımdan söz konusu edilemez.

“Bacı”, Anadolu’da halen abla, kızkardeş manasını ifade eden bir kelime olarak kullanılmakta ve kadınların birbirlerine bacı diye hitap ettikleri bilinmektedir. Anadolu’da genellikle ahi zaviyeleri hali vakti yerinde bir ahi başkanı tarafından tesis edilirdi. Zaviyeler o yörede bağımsız bir ünite idi. Halkı sosyal kültürel ve dini konularda yönlendirici rol üstlenmişlerdi.
Anadolu’da tesis edilen ve sayıları binlerle ifade edilen bu zaviyelerin kurucuları arasında Bacı Ana, Sağrı Hatun, Savma Hatun gibi kadın adlarına rastlanılmaktadır. İbni Batuda da eserinde sık sık Anadolu kadınlarından sözeder. O halde Anadolu’da Ahilik Teşkilatı yanında çok güçlü bir Anadolu Kadınlar birliğinin mevcudiyetinden bahsedebilinir.





YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANANLAR HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
YUKARI