Ülkemiz bir dönem inşaat sektöründe ki karlı yatırımlar sayesinde AVM denilen büyük alışveriş merkezlerini inşaa ederek hızlı bir şekilde büyümeye devam etti!
Dünyada ki global kriz sonucu pahalı emlak piyasası bir anda yüksek kiraları ödeyemeyen işletme sahibi firmalar ve ünlü markalar bir çok AVM'lerden ayrılmak zorunda kalmıştır.Her önüne gelenin AVM inşaatı yapmak için özellikle İstanbul gibi metropol bir şehirde iş adamları sıraya girmişti! Yerel yönetimlerin planlama konusunda ki hataları sayesinde önüne gelene alışveriş merkezi ruhsatı verilmesi sonrası, şehir merkezlerinde önemli ölçüde trafik yoğunluğu çilesi oluşması sonucu İstanbul da nefes alınmaz hale gelmiştir.
Artık kim akıl ettiyse bu duruma bir dur denilerek AVM çılgınlığının önüne geçilerek yeni ruhsat verilmesi durdurulmasına karar verilmiş ve inşaat izinleri kapatılmıştır. 1000 ve 5000'lik planlarda yerel yönetimler her bir alanı daha önceden belirlerdi! Daha sonra tadilat projeleri meclis kararları ile birlikte bir çok proje değiştirilerek bir çok alan da ki eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel mekanların alışveriş merkezleri dahil olmak üzere yerleri değiştirilmiş da bazıları iptal edilmemiştir.
Bugün inşaat sektöründe ki durgunluk sayesinde Türkiye'de ki çok yüksek maliyetler nedeniyle sıfırdan AVM inşaa etme dönemi kapanırken, sektör artık mevcut binaların dönüşümüne ve el değiştirmesine odaklanıyor. Finansal kısıtlar sebebiyle yeni projelerin yerini, atıl merkezlerin modernize edilerek ekonomiye kazandırılması alıyor. Türkiye'de alışveriş merkezi (AVM) ekosistemi, yüksek faiz oranları ve artan maliyetlerin etkisiyle stratejik bir kabuk değişimine gidiyor.
AVM sektörde artık "topraktan projeler" dönemi yerini mevcut yapıların modernize edildiği, büyütüldüğü ve el değiştirdiği yeni bir sürece gidiliyor. Bu mecburi süreçte müşteri bulma (Kiracı) konusunda ki sıkıntısı nedeniyle bir planlamaya gidildi? Yeniden, topraktan sıfırdan AVM geliştirmek çok zor. Finansal kaynaklar kısıtlı; projeleri ancak öz sermaye ile yapabiliyorsunuz. Bu yüzden önümüzdeki 5 sene AVM sektörü el değiştirme, dönüştürme ve büyütme olarak devam edecek.
Sektördeki değişim sadece finansman kaynaklı değil, perakendeciler için kritik öneme sahip olan turist satışlarında %25’lik bir düşüş gözlenirken, AVM ciroları son iki yıllık süreçte enflasyon rakamlarının çok gerisinde kaldı. AVM'ye girişte yaş sınırı getirilecek ve kimlik kontrolü yapılacak! Artık AVM'ye girişte kurallar işletilecek!
Yeni ruhsat süreçleri yerine mevcut alanların verimli kullanılmasına odaklanan sektörde, borçlu veya kullanılmayan binalar büyük yatırım grupları tarafından devir alınmak için teklifler veriliyor. Türkiye’de AVM sektörü, önümüzdeki 5 yıl boyunca sadece alışverişe değil, yaşam merkezi konseptine odaklanan dönüşüm hamleleriyle yoluna devam edecek. AVM inşaa etmek artık eskisi gibi her önüne gelenin yatırım yapacağı bir alan olmaktan çıkarılacak ve ruhsata tabi tutularak gerekli kontroller sağlanacaktır.
Ali KARACA
Araştırmacı Tarihçi
Yazar ve Şair
İSTANBUL
YORUMLAR