Ali Karaca

Ali Karaca

Hayata Dair Ne varsa Düşünelim
alikaraca@gmail.com

SARIKAMIŞ HAREKATI

22 Aralık 2021 - 09:36

(BEYAZ ÖLÜM)
Kafkasya da maalesef kendilerini "Napolyon Bonapart" zanneden ve cahil yetişen bir ordu var. Bunlar ordularına güçleriyle bağdaşmayan görevler vermişler ve bu yüzden ordularını zarara uğratmışlardır.
(Alman Maraşali Goltz Paşa)
Sarıkamış harekatı 22 Aralık 1914 - 6 Ocak 1915) Birinci Dünya şavaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu ile Rus Çarlık İmparatorluğu arasında Sarıkamış ve çevresinde (Oltu, Narman, Kötek, Horosan, Baldız, Karaurgan, civarında) gerçekleşen muharebeler olup Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri taktik hatalarıyla ve büyük bir başarısızlıkla sonuçlanan bir askeri girişimidir.
93 Harbi olarak bildiğimiz (1877 -1878) Osmanlı - Rus savaşı Rumi takvime göre 1293 yılına denk geldiği için tarihte 93 Harbi olarak da hatıralarda kalmıştır. Bu savaşta Kars, Ardahan ve Batum'u kaybeden Osmanlı İmparatorluğu bu toprakları tekrar geriye alabilmek için zemheri kışında Başkomutan Vekili ve Harbiye Nazırı Enver Paşa komutasında Ruslara karşı kaybedilen Sarıkamış harekatı dramatik sonuçları itibarıyla da büyük bir hüsranla sonuçlanmış bir savaştır.
Hiç bir muhabere savaşı kazanmadan, rütbeleri adeta bir merdiven gibi çok hızlı bir şekilde tırmanarak Harbiye Nazırı koltuğuna oturan 33 yaşında ki "Enver Paşa" idealist bir subaydı fakat cesaretinin kurbanı olduğunu amcası "Kut'ül Amare" kahramanı "Halil (Kut) Paşa" tarafından da ifade edilmektedir. Alman hayranı Enver Paşa 1914 yazında "Tannenberg Muharebesi" olarak da bilinen Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki bir çevirme (Kuşatma) harekatın da ki Rus Ordusunu perişan etmesini Sarıkamış da denemek istemiştir. Bu savaş Alman ordusunun Ruslara karşı olan bir en kesin zaferidir. 23 - 30 Ağustos 1914 tarihindeki muharebe Rus istilasını daha başında durdurmuştur. O kış şartlarında Oltu Narman, Göle ve Baldız üzerinden "Allahuekber dağları' aşılarak Sarıkamış ovasına o zemheri şartlarında inebileceklerini düşünüyorlardı. Bütün plan ve etütler "Tannenberg Muharebesinde" ki gibi bir çevirme harekatına göre kurgulanmıştı.
Bezm-i Alem, Bahr-i Ahmer ve Mithad Paşa isimli sivil üç büyük yük gemisi ve daha sonra da Derme gemisi, yine Ruslar tarafından batırılacaktır. İstanbul'dan yola çıkan gemiler Karadeniz üzerinden Trabzon Limanı'na gelerek bu malzemeleri karayolu ile çok hızlı bir biçimde Erzurum'a oradan da Sarıkamış'a ulaştırmış olacaktı? Gemiler Karadeniz Ereğlisi açıklarına geldiğinde Tarihler 7 kasım 1914, sabah 7.45 sularında Karadeniz Ereğlisin'den geçerken karşılarında dev gibi Rus savaş gemilerini buldular? Rus savaş gemileri sabahın köründe Zonguldak’taki kömür madenlerini bombalamış üslerine dönmekteydiler. Rus savaş gemileri tesadüfen önlerine çıkan ve Trabzon'a Sarıkamış cephesi için malzeme taşıyan bu üç kuru yük gemisine ateş açarak onları Karadeniz’in derin sularına gömerken belki de tarihin akışını değiştirdiklerinin farkında bile değillerdi. Elbette böyle bir durum, yaşanmasaydı savaşın seyri çok başka bir şekilde yazılacaktı.
1914 yılının 15 - 22 Aralık tarihleri arasında, Sarıkamış yakınında ki zorlu Allahuekber dağlarından aşarak Sarıkamış ve Kars’ı Ruslardan geri almak için harekata katılan Türk "Genel Kurmay" kayıtlarına göre "60.000" askerimiz soğukta donarak öldü? Başkomutan vekili ve Harbiye Nazırı "Enver Paşa" büyük bir güçle, Rusları hiç beklemedikleri bir yerden, Allahuekber dağlarından aşarak vurmayı ve Kars ve civarını yeniden vatan topraklarına katmayı hedeflemişti? Allahuekber dağlarının yer yer 2000, 2500 ve 3000 rakımlı yayla geçitlerinde ısı -30 derecenin de üzerine kadar düşüyordu? Türk askerlerinin büyük bölümü ise o dönemde, Arabistandan gelmişti ve üzerlerinde sadece yazlık üniformalar vardı. Öyle ki tehçizat bakımından Osmanlı ordusu, doğru dürüst, yeterli bir donanıma da sahip değildi? Buna mukabil Rus ordusu, araç gereç ve teçhizat bakımından çok daha üstün bir durumdaydı?
Başkumandan vekili ve Harbiye Nazırı Enver Paşa "Yavuz zırhlısı" ile İstanbul'dan çıkarak "Trabzon" üzerinden çok kısa bir sürede "Erzurum'a" ulaştı, burada kendisini Harp Okulunda yetiştiren üzerinde emeği olan, hocası 3. Ordu komutanı Hasan izzet Paşa karşıladı. Soğuk kış şartların da 3. Ordu komutanı "Hasan İzzet Paşa" Harbiye Nazırı Enver Paşa'ya iklim ve arazi koşullarını öne sürerek kuşatma çemberinin daraltılması gerektiğini söylemiştir. "Enver Paşa" bu teklifi kabul etmemiştir. Daha sonra "Hasan İzzet Paşa" öğrencisi Enver Paşa tarafından azledilerek yerine, kendisi 3. Ordu komutanlığını üstlenmiştir.
Allahuekber dağları, 37.000 şehit verilerek ancak aşılabildi ve böylece Sarıkamış kuşatıldı. Sarıkamış kuşatma harekatı aşırı soğuk ve açlık yüzünden, hedefe ulaşılmadan yani ele geçirilemeden, 5 Ocak 1915’de sona erdi. Osmanlı Ordusu bu yüksek rakımlı dağlarında ve Sarıkamış ovasında 60.000 askerini kaybetti. Rus birlikleri de bu savaşlarda 32.000 askerini kaybettiğini Rus kaynakları ifade etmektedirler. Savaştan sonra İstanbul'a dönen Başvekil ve Harbiye Nazırı, Enver paşa uzun bir süre Sarıkamış hakkında herhangi bir haber, bildiri, veya yayın yapılmasını engelleyerek basına sansür uygulamıştır. Böylece Türk halkı Sarıkamış savaşı hakkında olup bitenleri uzun yıllar sonra ancak öğrenebilmiştir.
Başkomutan vekili ve Harbiye Nazırı "Enver Paşa" savaşın yenilgi ile sonuçlandığını anladığında yerine 10. Kolordu komutanı "Hafız Hakkı Paşa'yı" bırakarak İstanbul'a dönmüştür. Artık bundan sonra yıldızı sönmeye devam eden "İttihat ve Terakki" iktidarı Osmanlı Devletinin sonunun başlangıcının yolunu da açmıştır. Soğuk ölüm getirmiş Mehmetçiklerimiz ağır kış şartlarına teslim olarak rakamların doğruluğu nasıl teyit edilirse edilsin on binlerce askerimiz ölerek can vermiş, bir çoğu tek kurşun atmadan esir edilerek Sibirya da sürgüne gönderilerek oralarda da telef olmuşlardır.
Sarıkamış yenilgisinin ağır faturasını elbette yüce Türk milleti ödemiş, çocuklar yetim ve öksüz eşler dul kalarak çile onların hayatının bir parçası olmuştur.
Ali KARACA
22.12.2021
İSTANBUL

Bu yazı 112 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 0 Yorum